Het hoofd van de synagoge

Het Griekse woord voor hoofd is kephale. Ik heb het daar eerder over gehad, zie:
Hoofd van het gezin
De betekenis van hoofd
Hoofd in de Septuaginta
Hoofd in het Nieuwe Testament

Het Judaïsme uit de eerste eeuw kende de functie: hoofd van de synagoge. De Hebreeuwse titel is: rosh ha-keneset (hoofd van de samenkomst).
Als het Griekse kephale (hoofd) dezelfde figuurlijke betekenis kan hebben als het Hebreeuwse rosh (hoofd), dan zou je als Griekse vertaling van rosh ha-keneset een samenstelling van de woorden kephale en synagoge (samenkomst) verwachten. Maar als Griekse vertaling vinden we archisynagogos. Dit is samengesteld uit arche (leider) en synagogos (de vergadering.) Blijkbaar heeft kephale (hoofd) niet de metaforische betekenis van arche (leider), terwijl rosh wel deze figuurlijke betekenis heeft.

Het woord archisynagogos wordt gebruikt in Marcus 5:21-43 (enkele malen), in Lucas 8:49 en 13:14 en in Handelingen 13:15, 18:8 en 18:17.

De reden...

In dit bericht wil ik een vertaling weergeven van enkele fragementen van een recente discussie op Jesus Creed.

Diane schrijft:

In mijn beleving geeft de Bijbel bepaalde verboden met een reden. Het gaat niet om blinde gehoorzaamheid aan "Gij zult niet..." De regels worden gegeven om te bevrijden, niet om te onderdrukken.
Als ik er werkelijk van overtuigd zou zijn dat het gevaarlijk is om vrouwen dezelfde taken te geven als mannen, dan zou ik wellicht het weren van vrouwen uit bepaalde geestelijke posities ondersteunen. Of als de Bijbel duidelijk zou zijn op dit punt (en niet zo vaag), dan zou ik er ook voor zijn. En als mannen mij ervan kunnen overtuigen dat het weren van vrouwen een offer voor hen is, dan zou ik meer neigen naar een complementaire uitleg van de Bijbel. Ik denk echter dat het juist een groter offer voor hen zou zijn om capabele vrouwen gezag te geven.

Jennifer schrijft:

Diane, ik ben het met je eens. Paulus had in zijn culturele context een goede reden om te zeggen wat hij zei. Maar die culturele redenen bestaan nu niet meer, net zoals de voorschriften met betrekking tot de hoofdbedekking die in onze tijd nergens op slaan.

(Zie ook mijn artikelen over 1 Kor. 11)

Michael Kruse schrijft:

Inderdaad! Man en vrouw zijn als gelijken geschapen naar God's beeld. Ze zijn geroepen om samen te heersen over de schepping. Er is geen hiërarchie of rangorde in de scheppingsverhalen. Er is ontologisch (in het zijn) geen verschil tussen man en vrouw. Maar als het gaat om teleologie (het einddoel) wordt er gezegd dat vrouwen geen onderwijs en geen leiding aan mannen mogen geven; daar zijn ze niet voor bedoeld.
Waarom niet? Wat is het einddoel dat God hiermee wil bereiken? Zijn vrouwen bedrieglijk en niet te vertrouwen? Hebben ze niet de intellectuele capaciteiten? Deze beide argumenten zijn in de kerkgeschiedenis gebruikt. Als dit niet de redenen zijn, wat dan wel?
En noem dan ook gelijk een ander theologisch gebied waar teleologie (het doel waarvoor iets is gemaakt) verschilt van ontologie (de wezenskern van iets).
Diane stelt een cruciale vraag.

Prekende vrouwen, een reactie

In een reactie op Prekende vrouwen schrijft iemand:

Graag wil ik even reageren op de volgende zin:
"Houdt Paulus echt een hele verhandeling over het bedekken van het hoofd tijdens het spreken, om aan het eind te zeggen dat vrouwen eigenlijk helemaal niet mogen spreken?"

Volgens mij staat er nergens dat het om het bidden en spreken in de gemeente gaat. Ik denk dat het om het bidden en spreken in het algemeen gaat; thuis dus. Dit zegt dus helemaal niet dat de vrouw mag spreken in de gemeente.

Naar mijn mening gaat het in deze perikoop (1 Korintiërs 11:2-16) wel degelijk over bidden en spreken in de gemeente.

1. In de eerste eeuw kwam de gemeente samen in huizen. We hebben het dan dus over een thuissituatie, waarbij medegelovigen aanwezig zijn. Het onderscheid tussen in de gemeente profeteren of thuis profeteren is dus kunstmatig, het is een verschijnsel van onze culturele setting.
2. In hoofdstuk 14 staat profeteren duidelijk in de context van de samenkomst (zie b.v. vers 14.) Het is onwaarschijnlijk dat Paulus in dit gedeelte aan een privé-situatie denkt, profetie is immers tot mensen gericht (zie 1 Korintiërs 14:3.)
3. De context die op deze perikoop volgt gaat overduidelijk over de samenkomst. Gezien in deze context hoort deze perikoop bij dit gedeelte (hoofdstuk 11 t/m 14.)
4. Het laatste vers (16) gaat over gebruiken in de gemeente, niet over gebruiken thuis of in de maatschappij.
5. Bijbelvertalingen en commentaren gaan ervan uit dat het hier om voorschriften voor de gemeente gaat.
   De Willibrordvertaling (herziene editie 1995) geeft als preicooptitel: Man en vrouw in de eredienst.
   Het Boek zet erboven: Regels tijdens de bijeenkomsten.
   De Studiebijbel schrijft in de inleiding op 1 Korintiërs (Deel 7B, blz. 5): De apostel richt zich vervolgens op zaken betreffende de eredienst [...] (11:2-14:40).

Een buitenbijbels citaat?

Eerder schreef ik over de theorie, dat 1 Korintiërs 14:34-35 een citaat is.

Sommige uitleggers gaan ervan uit dat er in Korinte een minderheid was die de gelovigen onder het juk van de Joodse mondelinge wet wilde brengen. In vers 34 en 35 citeerd Paulus deze groep. In vers 34 doen ze een beroep op de wet:

Ze mogen niet spreken, maar moeten ondergeschikt blijven, zoals ook in de wet staat.

Bij de Joodse geschiedschrijver Flavius Josephus vinden we een vergelijkbaar beroep op de wet. In contra Apionem II paragraaf 25 vinden we:

De vrouw, zegt de wet, is in alle opzichten minderwaardig aan de man. Laat haar daarom onderdanig zijn.

Dergelijke wetten zijn in het Oude Testament niet te vinden. Toch (zo blijkt uit het citaat van Josephus) waren zulke voorschriften in die tijd wel in omloop. Daarom is er veel voor te zeggen dat het hier gaat om een citaat vanuit de mondelinge traditie.
Het is onwaarschijnlijk dat Paulus zelf een dergelijk Judaïzerend citaat gebruikt. Temeer omdat hij elders de noodzaak van de besnijdenis ontkent (zie 1 Korintiërs 7:18-19.) Het citaat vanuit de mondelinge wet (vers 34b) is dus onderdeel van een groter citaat van Paulus' tegenstanders (vers 34 en 35.)

Vers 36 begint met een η (eta) in het Grieks. (In de NBV wordt dit woord niet vertaald.) De η wordt vaak gebruikt om een retorische vraag te introduceren, waarop het antwoord een duidelijk "Nee!" is. Ook wordt het gebruikt om een duidelijk contrast met het voorafgaande aan te geven.
Bij elkaar zijn dit goede argumenten om aan te nemen dat het hier om een citaat gaat, wat Paulus vervolgens sterk ontkent.

Het haar van Paulus

Vervolg op: Hoofdbedekking, gewoonte of niet?

Op de site A Commentary on 1 Corinthians 11:2-16 door Norman E. Anderson vond ik een interessante aantekening. In noot 26 bij vers 14 schrijft Norman:

Bedenk dat Paulus, toen hij in Korinte was, zeer waarschijnlijk lang haar heeft gehad (dat lijkt af te leiden uit Handelingen 18:18; vergelijk Numeri 6:18.)

Nu hoeft het kaalscheren van je hoofd op zich niet te betekenen dat je haar voorheen lang was. Maar omdat er bij staat dat Paulus aan een gelofte gebonden was is het best mogelijk dat hij hiervoor (dus gedurende zijn tijd in Korinte) zijn haar niet mocht knippen.
Heeft Paulus dan wellicht lang haar gehad?
Als dat het geval is geweest, dan is het des te vreemder dat hij later lijkt te schrijven dat het voor mannen een schande is om lang haar te hebben...
Hoe meer ik nadenk over over deze verzen, hoe minder waarschijnlijk ik de traditionele vertaling vind. De vertaling van William Welty is veel logischer.

In een comment bij Head covering? Keep your hair on! schrijft Suzanne McCarthy bovendien:

Persoonlijk vraag ik me af hoe Paulus kon stellen dat de besnijdenis er niet meer toe deed, maar dat de lengte van je haar er wel toe deed. Dat is gewoon het accent verleggen van het ene uiterlijke rituele voorschrift naar het andere.

Zwijgende vrouwen (1)

Vervolg op: Prekende vrouwen

Vrouwen moeten gedurende uw samenkomsten zwijgen. Ze mogen niet spreken, maar moeten ondergeschikt blijven, zoals ook in de wet staat. Als ze iets willen leren, moeten ze het thuis aan hun man vragen, want het is een schande voor een vrouw als ze tijdens een samenkomst spreekt. (1 Korintiërs 14:34-35 NBV)

Er zijn een aantal vreemde zaken aan deze tekst.

1. Sommige handschriften (de vroege Westerse teksttraditie) hebben deze verzen niet op deze plaats staan, maar pas na vers 40.
   Dit is de enige plaats in de geschriften van Paulus waar kopiisten de volgorde van zijn betoog veranderd hebben.
2. Vers 36 lijkt natuurlijk te volgen op vers 33:
   33 want God is niet een God van wanorde maar van vrede. Zo is het in alle gemeenten van de heiligen, 36 of heeft het woord van God zich soms verspreid vanuit uw gemeente? Of heeft het enkel u bereikt?
   In de NBV is het woordje of aan het begin van vers 36 weggelaten, waarschijnlijk in verband met een natuurlijker verloop van het Nederlands. Maar als de verzen 34 en 35 weggelaten worden, dan past het woordje of prima.
   Met een dergelijke conclusie sluit ook 1 Kor. 11:16 het voorgaande af:
   Iemand die meent zo eigenzinnig te moeten zijn af te wijken van wat ik zeg, dient te bedenken dat wij noch de gemeenten van God een ander gebruik kennen.
3. Paulus doet in vers 34 een beroep op de wet. Als het Nieuwe Testament naar de wet verwijst, dan wordt over het algemeen verwezen naar de thora, de eerste vijf boeken van het Oude Testament. Er is echter een probleem. Er staat nergens in de wet dat vrouwen niet mogen spreken in samenkomsten, of dat ze ondergeschikt moeten blijven! Trouwens, in het hele Oude Testament zal je tevergeefs naar een dergelijk gebod zoeken...

Deze merkwaardigheden en het feit dat deze verzen 1 Kor. 11:5 tegenspreken doen sommige wetenschappers tot de conclusie komen dat deze verzen niet door Paulus geschreven zijn. We zouden dan te maken hebben met een latere toevoeging aan de bijbeltekst.

Het grote probleem met deze conclusie is dat er geen handschriften zijn, die deze verzen weglaten. Daarom vind ik deze verklaring persoonlijk minder geloofwaardig.
Binnenkort meer over deze verzen.

Prekende vrouwen

Er is terecht gewezen op de spanning die er is tussen 1 Korintiërs 11:5 en 1 Korintiërs 14:34.

De hoofdstukken 11 tot en met 14 uit deze brief gaan over de samenkomst van de gemeente. Het is dan ook vreemd dat in hoofdstuk 11 kledingvoorschriften gegeven worden voor tijdens het spreken, terwijl aan het eind van hoofdstuk 14 gezegd lijkt te worden dat vrouwen helemaal niet mogen spreken!
Houdt Paulus echt een hele verhandeling over het bedekken van het hoofd tijdens het spreken, om aan het eind te zeggen dat vrouwen eigenlijk helemaal niet mogen spreken? Dan had hij dat beter direct aan het begin kunnen zeggen.

Ook is het vreemd dat hij in hoofdstuk 14 heel veel aandacht besteed aan het ordelijk verlopen van de samenkomst. Welke vorm van spreken is het meest geschikt? Hoeveel mensen spreken er? Laat het spreken om de beurt gebeuren. Wat is het doel van het spreken? Iedereen krijgt de mogelijkheid om iets bij te dragen (vers 26). Krabbelt Paulus dan uiteindelijk terug door te zeggen dat dit eigenlijk niet voor vrouwen geld?
Er zit hier beslist een spanningsveld. Wie dit ontkent sluit zijn ogen voor het probleem.

Iemand zou kunnen zeggen: vrouwen mogen wel profeteren, maar niet preken.
Ik denk dat het onderscheid tussen preken en profeteren kunstmatig is en zeker niet af te leiden is uit dit gedeelte.

Maar iemand die profeteert spreekt tot mensen, en wat hij zegt is opbouwend, troostend en bemoedigend. (1 Korintiërs 14:3)
De NBG vertaling heeft hier stichtend, vermanend en bemoedigend.

U kunt ieder op uw beurt profeteren, zodat ieder van u kan worden onderwezen en bemoedigd. (1 Korintiërs 14:31)

In dit laatste vers wordt profeteren zelfs met onderwijzen in verband gebracht. Dit zijn stuk voor stuk omschrijvingen die een goede preek niet zouden misstaan.
Ook staat in vers 31 het woord ieder (de NBG vertaling gebruikt het woordje allen). Er staat niet alle mannen!

Als in hoofdstuk 11 staat dat (in de culturele context van Korintië) het nodig was dat een vrouw tijdens het bidden en preken een hoofdbedekking moest hebben, en als hoofdstuk 14 het spreken in de gemeente verder uitwerkt zonder onderscheid tussen mannen en vrouwen, dan moet met vers 34 iets anders bedoeld worden dan wat de kerkgeschiedenis ervan gemaakt heeft.

Hoofdbedekking, gewoonte of niet?

In Hoofdbedekking? Geen haar op m'n hoofd die eraan denkt! schreef ik:

De gewoonte die Paulus afwijst zou kunnen zijn:

1. een gewoonte om gelijk te willen hebben;
2. een gewoonte voor vrouwen om het hoofd te bedekken.

Laatst viel me op dat 1 Korintiërs 11:16 verschillend vertaald wordt.

NBV:

dient te bedenken dat wij noch de gemeenten van God een ander gebruik kennen.

NBG:

wij hebben zulk een gewoonte niet, en evenmin de gemeenten Gods.

Deze twee vertalingen zijn tegengesteld! De ene vertaling zegt wij hebben geen ander gebruik, de andere vertaling zegt wij hebben zo'n gewoonte niet.

Om te beginnen heb ik het woord gewoonte/gebruik eens opgezocht. Het Griekse woord sunetheia betekent omgang, dagelijks verkeer, of gewenning, gewoonte, gebruik. Dat diskwalificeert mijn eerste optie van hierboven. 'Gelijk willen hebben' is geen gebruik uit het dagelijks leven, geen culturele traditie...

De Studiebijbel oppert in het commentaar bij vers 16 dat Paulus hier bedoelt:

het is niet de gewoonte in de overige gemeenten, dat vrouwen met ongedekt
hoofd de samenkomsten bezoeken...

Dat zou de NBV vertaling verklaren, die de tekst dan presenteert als 'we hebben geen ander gebruik (dan het bedekken van het hoofd.)' Toch vind ik de NBV variant een rare vertaling als ik (als leek) naar de Griekse grondtekst kijk, het Griekse woord toioutos (van deze aard of soort, zodanig, zulk) lijkt niet de betekenis van een ander (gebruik) in zich te hebben...

William Welty (zie blz. 2) gaat er vanuit dat het bedoelde gebruik in vers 16 het sluieren voor vrouwen betreft. De overige gemeenten hadden in zijn visie niet zo'n gebruik.

Er zit (en zat) dan dus niets verplichtends in de hoofdbedekking. Wat 1 Korintiërs 11 wel duidelijk maakt is, dat vrouwen spraken in de samenkomst van de gemeente (zie vers 5)!

Hoofdbedekking? Geen haar op m'n hoofd die eraan denkt!

Met deze post wil ik de serie over 1 Korintiërs 11:2-16 afsluiten. Het is en blijft een verwarrend gedeelte. In ieder geval is duidelijk dat Paulus het heeft over gebruiken van die tijd en die omgeving.

Een belangrijke tekst is vers 10:

Daarom, en omwille van de engelen, moet een vrouw zeggenschap over haar hoofd hebben.

Hier wordt een belangrijk principe neergezet; in principe hoeft een vrouw zich niets te laten voorschrijven. Ze is baas op eigen hoofd!

We komen ook een stuk verder als we kijken naar het einde van dit gedeelte, waar Paulus tot bepaalde conclusies lijkt te komen.

In vers 15^b zegt Paulus iets in de trend van: Want het haar is gegeven als vervanging van een hoofdbedekking.
De redenatie lijkt te zijn dat wij ons geen hoofdbedekkingen hoeven laten voorschrijven, want we hebben tenslotte haar op ons hoofd. Deze conclusie past heel goed bij het voorgaande, als we deze verzen vertalen op de manier die William Welty voorstelt.

Vers 16 zou als volgt weergegeven kunnen worden: Als iemand hier een twistpunt van wil maken, wij hebben zo'n gewoonte niet en de gemeenten van God ook niet.

Waar hebben we het nu eigenlijk over? Gaat het Koninkrijk van God over sluiers, haarlengtes, rokken en broeken? Waar zijn we nu mee bezig? Wij gaan daar geen twistpunt van maken!
De gewoonte die Paulus afwijst zou kunnen zijn:

1. een gewoonte om gelijk te willen hebben;
2. een gewoonte voor vrouwen om het hoofd te bedekken.

De eindconclusie zou kunnen zijn dat het hier niet om wezenlijke geloofszaken gaat. Paulus snijdt een plaatselijk punt aan, waar bepaalde mensen blijkbaar een probleem van maakten. Helaas zijn de details van deze zaak verloren gegaan en is dit tekstgedeelte in de kerkgeschiedenis een eigen leven gaan leiden...

-:-)

hoedje op? geen haar op m'n hoofd die eraan denkt...

Bidden met gedekt en ongedekt hoofd - Kerken.com

Dominee D. Smit van de Nederlands Gereformeerde Kerk te Apeldoorn heeft op Kerken.com een preek gepubliceerd over 1 Korinthiërs 11: 2-16.

Het is een duidelijke en samenhangende visie op wat Paulus hier nu eigenlijk betoogt. Hij plaatst het geheel duidelijk in de culturele context van die tijd en plaats. Het is ...

... duidelijk dat we ons hier bewegen op het gebied van de gewoonten.

Naar mijn idee hang Ds. Smit nog iets te veel aan aan 'een soort volgorde' tussen man en vrouw:

Het goddelijke leven komt van God, en vloeit via Christus, via de man, naar de vrouw.

Ik zie zelf geen reden om de man als een soort tussenschakel tussen Christus en de vrouw te zien. De Bijbel ondersteunt een dergelijke visie niet.
Aan de andere kant relativeert Ds. Smit deze volgorde steeds met opmerkingen als:

• Denk nou niet dat die volgorde, waarbij de man éérst is, nu ook een rangorde inhoudt, waarbij de man boven de vrouw staat.
• maakt in wezen niet uit of je man of vrouw bent.
• Het gaat hier helemaal niet over de man-vrouw verhouding en over de vraag wie ondergeschikt is aan wie.

Ik weet niet of Ds. Smit deze relativering alleen toepast op het gebied van de gemeente of dat het in zijn visie ook geldt voor het huwelijk.

Al met al vind ik het lezen van deze preek zeer de moeite waard. Verwoord in duidelijke en eigentijdse taal en theologisch goed doordacht.

Opvallend is ook dat Ds. Smit uit een kerkverband komt waar de traditionele denkbeelden over mannen en vrouwen nog redelijk actueel zijn:

Mocht het nog eens zover komen dat ook wij vrouwelijke predikanten krijgen dan ...

Het is dus duidelijk dat deze zaken goed doordacht zijn en dat de dominee met het aansnijden van zo'n controversieel onderwerp zijn nek uitsteekt. En op je nek staat toevallig wel je hoofd...

:-(====

hoofd op uitgestoken nek

Hoe lang is je haar? 1 Korinthiërs 11:13-15

Vervolg op: Vanwege de engelen? 1 Korinthiërs 11:10

De verzen, zoals deze in de Nieuwe BijbelVertaling (NBV) staan:

Oordeelt u daarom zelf. Is het gepast dat een vrouw met onbedekt hoofd tot God bidt? Leert de natuur zelf u niet dat lang haar een man te schande maakt, terwijl het een vrouw tot eer strekt? Het haar van de vrouw is haar gegeven om een hoofdbedekking te dragen.

George en Dora Winston komen, in hun boek Vrouwen in de gemeente van Christus, tot een opmerkelijk antwoord op de vraag: hoe lang is lang?
Volgens hen is het ...

... duidelijk dat het haar van de vrouw lang moet zijn in vergelijking met dat van haar man en dat zijn haar kort moet zijn in vergelijking met dat van haar. (blz. 213)

Dat was ongeveer het punt waarop ik, bij het lezen van dit boek, afgehaakt ben. Is dit soort haarkloverij nu werkelijk een onderdeel van de christelijke levenswandel?

Maar, toegegeven, het is nog niet zo gemakkelijk om deze verzen te begrijpen.

1. Hoezo leert de natuur ons dit? Als ik de natuur van mijn haar zijn gang laat gaan, dat wordt het het zo lang als dat van mijn vrouw (of langer...) De mannetjesleeuw is degene met lang haar. Bij sommige stammen in Afrika kroest het haar zo, dat het helemaal niet lang wordt.
2. Een nazireeër, iemand die zich door een bijzondere gelofte aan de Heer wijdde, mocht zijn hoofd juist niet scheren (Numeri 6:5.) Simson moest zijn haar lang houden. En ook bij Johannes de Doper en zelfs Jezus zelf denken we vaak aan mannen met lang haar (hoewel ik hier geen bijbels bewijs voor heb kunnen vinden.)

David Hamilton redeneert in Waarom geen vrouwen? dat het hier gaat om wat als natuurlijk werd beschouwd. Het gaat er hier dan dus om dat de christenen van Korinthe zich houden aan wat cultureel acceptabel is. Haardracht mocht geen blokkade voor het evangelie zijn.

Een andere benadering is om de Griekse tekst hier niet als retorische vragen te vertalen. Volgens William Welty zijn er goede redenen om de grondtekst hier als positieve verklaringen te vertalen, in plaats van in de vragende vorm. De tekst wordt dan:

Het is gepast voor een vrouw om met onbedekt hoofd tot God te bidden. Aan de ene kant leert de natuur op geen enkele wijze dat lang haar een man te schande maakt aan de andere kant leert zij evenmin dat het haar van een vrouw haar tot eer strekt. Dit alles is waar omdat haar gegeven is als een vervanging voor kunstmatige bedekkingen.

->=:-(

tegen de haren instrijken

Vanwege de engelen? 1 Korinthiërs 11:10

Vervolg op Een macht op het hoofd?

Dit is één van de moeilijkste verzen in het hele nieuwe testament. Vooral met de laatste drie woorden, 'vanwege de engelen,' weet eigenlijk niemand goed raad. Verwacht dus niet vandaag een antwoord op al je vragen te krijgen :-)

Het is erg vergezocht om dit gedeelte in verband te brengen met het (eveneens raadselachtige) gedeelte in Genesis 6:1-4. Vrouwen zouden volgens Tertullianus een hoofdbedekking moeten hebben, omdat ze anders lustgevoelens veroorzaken bij (gevallen mannelijke) engelen. Degelijke denkbeelden komen niet voor bij Paulus (en ook niet elders in het Nieuwe Testament.) Deze gedachtengang zegt waarschijnlijk meer over Tertullianus dan over de engelen...

Een beter uitgangspunt is een onderzoek naar uitspraken over engelen elders in het Nieuwe Testament. Een goed begin is hoofdstuk 6 van deze zelfde brief. We kunnen ons voorstellen dat deze brief voorgelezen werd in de gemeente en dat men bij het horen van 'omwille van de engelen' in hoofdstuk 11 terugdacht aan hoofdstuk 6.

1 Korintiërs 6:3
Weet u niet dat wij over engelen zullen oordelen? Dan kunnen we dat toch zeker ook over alledaagse zaken?

Inderdaad! Als we (in de toekomst) ons oordeel zullen uitspreken over engelen, dan kunnen we (de vrouwen in dit geval) ook wel zelf bepalen hoe we omgaan met iets alledaags als haardracht en hoofdbedekking.

Kate Bushnell heeft ook gewezen op Mattheüs 18:10:

Waak ervoor ook maar een van deze geringen te verachten. Want ik zeg jullie: hun engelen in de hemel aanschouwen onophoudelijk het gelaat van mijn hemelse Vader.

De context van dit vers is, dat Jezus een kind in het midden van de discipelen zet en hen leert dat ze moeten worden als een kind. Het idee van dit vers is, dat engelen met een taak die betrekking heeft op ons, voor God staan zonder enige vorm van bedekking. Als onze 'dienende geesten' (Hebreeeën 1:14) God van aangezicht tot aangezicht mogen zien, dan hebben wij ook de keuzemogelijkheid om onbedekt tot God te naderen.

Conclusie, ook in verband met de engelen mag een vrouw zelf bepalen hoe zij zich (wat haar hoofd betreft) kleedt.

o< o< o< :-)

vanwege de engelen... op haar hoofd???

Een macht op het hoofd? 1 Korinthiërs 11:10

Vervolg op: Moeilijke verzen; 1 Korinthiërs 11

Toen ik voor het eerst dit vers tegenkwam, had ik geen flauw idee wat ermee bedoeld werd:

1 Korinthiërs 11:10 (NBG)
Daarom moet de vrouw een macht op het hoofd hebben vanwege de engelen.

Het klinkt heel zwaar... maar wat is dat, die macht, die de vrouw blijkbaar op het hoofd moet hebben?
De Willibrordvertaling is al iets duidelijker:

Daarom moet de vrouw een teken van gezag op het hoofd dragen, omwille van de engelen.

Er is echter een probleem met deze vertaling. Het woord teken komt in de grondtekst niet voor! De vertalers hebben geprobeerd dit vers te vertalen in harmonie met hun interpretatie van de man-vrouw verhoudingen. (Het idee dan man en vrouw gelijk zijn is nog niet zo oud!)
Dus werd het Griekse woord voor macht (exousian) geïnterpreteerd als het gezag waaronder de vrouw staat.
Volgens de Studiebijbel (NT deel 12) betekent exousia:

(recht op) vrijheid van handelen, (niet door anderen gehinderde) macht (om iets te doen)

De idee dat het hier om het gezag van een ander gaat (waar de vrouw dan onder zou vallen) is vreemd aan het Grieks.
De Nieuwe Bijbel Vertaling geeft de tekst correct weer:

Daarom, en omwille van de engelen, moet een vrouw zeggenschap over haar hoofd hebben.

In dit gedeelte (1 Kor. 11:3-16), dat door traditionalisten zo graag gebruikt wordt om de gezagsverhoudingen tussen man en vrouw aan te tonen, wordt slechts één maal het woord macht (exousia) gebruikt. En in dat ene geval is het de vrouw die deze macht bezit.
Ik ga ervan uit dat hoofd in dit vers letterlijk bedoeld is. (Zou het figuurlijk zijn, dan zou de gezagsverhouding tussen man en vrouw omgedraaid zijn, want volgens vers 3 is haar hoofd de man!) In de letterlijke zin zou het kunnen betekenen, dat de vrouw (in principe) zelf mag uitmaken wat ze met haar hoofd doet (lang haar, kort haar, kaal, gesluierd...)

Hoe dit in de context past en wat die engelen ermee te maken hebben, daar wil ik binnenkort op terugkomen.

>>>:-(

een macht op het hoofd?

Drie hoofden; 1 Korinthiërs 11:3

Vervolg op: Moeilijke verzen; 1 Korinthiërs 11

1 Korinthiërs 11:3 (NBV)
Ik moet u echter nog het volgende zeggen. Christus is het hoofd van de man, de man het hoofd van de vrouw en God het hoofd van Christus.

Naast de mogelijke betekenissen van het woord kephale (hoofd), zijn er nog andere redenen om te veronderstellen dat het hier niet om gezagsverhoudingen gaat.

1. Als we aannemen dat hier bedoeld wordt dat God gezag over Christus heeft, dan introduceren we hiermee een machtsverschil in de Drieëenheid. Voor een samenvatting van het leerstuk van de Drieëenheid gebruik ik leerstelling 3 van het Leger des Heils:
   Wij geloven, dat er drie Personen in de Godheid zijn: de Vader, de Zoon en de Heilige Geest, ongedeeld in wezen en gelijk in macht en heerlijkheid.
   Tijdens zijn leven heeft Jezus een wel ondergeschikte positie ingenomen (Hebreeeën 2:9), maar in de basis is er gelijkheid in de Drieëenheid.
2. De volgorde van de paren in 1 Kor. 11:3 duidt niet op een gezagsstructuur. De volgorde zou dan namelijk van groot naar klein, of van klein naar groot lopen. Bijvoorbeeld:
   God > Christus, Christus > man, man > vrouw.
   In de tekst is de volgorde echter
   Christus > man, man > vrouw, // God > Christus.
   Je zou het laatste paar juist aan het begin verwachten! Daarom ligt een gezagsstructuur als verklaring niet voor de hand.
3. Als hier een gezagsstructuur neergelegd is, dan is deze incompleet. We missen de plaats van de kinderen en van de Heilige Geest. We zouden nog kunnen beredeneren dat de context over mannen en vrouwen gaat. Dat zou verklaren waarom kinderen niet genoemd worden, maar het verklaart niet waarom het paar God/Christus genoemd wordt, terwijl de Heilige Geest weggelaten wordt.

Als we echter veronderstellen dat hier een chronologische structuur wordt neergezet, dan is alles veel logischer. Christus (door wie alles geschapen is, Kolossenzen 1:15-16) is de oorsprong van de man, vanuit de man is de vrouw geschapen (Genesis 2:21-22), tenslotte zond God zijn Zoon (om de mens weer te verzoenen met God.)

Het feit dat in vers 12 ook gewezen wordt op oorsprong bevestigd deze betekenis nog eens.

De interpretatie van dit vers op deze manier is niet nieuw. Cyrillus, aartsbisschop van Alexandrië (in de vijfde eeuw) interpreteerde dit gedeelte ook al zo:

We kunnen dus zeggen dat 'het hoofd van iedere man Christus is.' Want hij is door hem gemaakt ... 'maar het hoofd van de vrouw is de man,' want ze is genomen uit zijn vlees ... En op dezelfde wijze 'is het hoofd van Christus God,' omdat hij van nature van(uit) hem is.

:-] ... :-) ... :->

drie hoofden

Moeilijke verzen; 1 Korinthiërs 11

Als mensen zeggen, dat ze een bijbelvers moeilijk vinden, dan bedoelen ze meestal dat ze het een moeilijk onderwerp vinden. Het vers is gewoonlijk vrij duidelijk. De betekenis van de tekst: "heb je vijanden lief en bid voor wie jullie vervolgen" is glashelder, maar de toepassing ervan in het dagelijks leven is een behoorlijke opgave...

Toch bestaan er ook verzen, die moeilijk te bevatten zijn omdat we ze gewoon niet goed begrijpen. We snappen gewoon niet wat er precies bedoeld wordt, we kennen de situatie niet waar het op slaat of we kennen slechts de helft van het verhaal. Dit laatste kan voorkomen in de Brieven, die vaak het antwoord zijn op een vraag of probleem in een bepaalde gemeente. We lezen wel het antwoord, maar kennen de vraag of het probleem niet...

1 Korinthiërs 11:3-16 is zo'n gedeelte. Het is omgeven met exegetische vraagstukken. Zelfs bijbelvertalers komen tot verschillende, soms zelfs tegengestelde vertalingen van verzen uit dit gedeelte.

• Wat deden de vrouwen in Korinthe? Waarop reageerde Paulus?
• Hoe verhoudt het verbod op lang haar voor mannen zich tot het verbod (in het Oude Testament) tot het knippen van haar voor Nazireeërs (numeri 6:5)?
• Wanneer wordt de term hoofd hier letterlijk gebruikt en wanneer figuurlijk?
• Hoe verhoudt het bidden en spreken van de vrouw hier (vers 5) zich tot het veronderstelde spreekverbod voor vrouwen in samenkomsten (1 Kor. 14:34?)
• Hoe verhoudt het hoofdschap van Christus en God in vers 3 zich tot de leer van de Drieëenheid?
• Wat hebben die engelen er mee te maken (vers 10?)
• In hoeverre hebben we hier te maken met cultuurbepaaldheid? (Als een vrouw een kaal hoofd geen schande vindt, hoeft ze het dan niet te bedekken? Zie vers 6.)
• Zijn de vragen in vers 13 en 14 retorisch (worden ze als vanzelfsprekend met ja beantwoord,) of is er zelfs geeneens een reden om deze teksten als vraag te vertalen (hier wil ik later op terugkomen.)

Deze onzekerheden alleen al zijn een grote rode vlag! We moeten zeer voorzichtig zijn om dit gedeelte te gebruiken om een leer van mannelijk leiderschap op te baseren!

Hoofd in het Nieuwe Testament

Dit artikel is een vervolg op de volgende artikelen:

De betekenis van hoofd
Hoofd van het gezin
Hoofd in de Septuaginta

In het Nieuwe Testament staan zeven teksten, waarin het Griekse woord kephale (hoofd) figuurlijk gebruikt wordt. Twee ervan (1 Kor. 11:3 en Ef. 5:23) zijn de teksten die gebruikt worden om het leiderschap van de man te 'bewijzen'. De andere vijf gaan over Jezus.

Kolossenzen 1:18 (NBV)

Hij is het hoofd van het lichaam, de kerk. Oorsprong is hij, eerstgeborene van de doden, om in alles de eerste te zijn:

Kolossenzen 2:19 (NBV)

Zulke mensen richten zich niet naar het hoofd, van waaruit God het hele lichaam, door gewrichtsbanden en pezen ondersteund en bijeengehouden, doet groeien.

Efeziërs 4:15 (NBV)

Dan zullen we, door ons aan de waarheid te houden en elkaar lief te hebben, samen volledig toe groeien naar hem die het hoofd is: Christus.

Efeziërs 1:22-23 (NBV)

Hij heeft alles aan zijn voeten gelegd en hem als hoofd over alles aangesteld, voor de kerk, die zijn lichaam is, de volheid van hem die alles in allen vervult.

Kolossenzen 2:10 (NBV)

en omdat u één bent met hem, het hoofd van alle machten en krachten, bent ook u van die volheid vervuld.

Als Paulus autoriteit of leiderschap in gedachten had, dan waren er genoeg Griekse woorden geweest, die deze betekenis duidelijker weergaven. Zo gebruikt hij elders bijvoorbeeld exousia (gezag) en archon (heerser.)

Berkeley en Mickelsen hebben een (engelstalig) artikel geschreven over het gebruik van kephale in deze verzen. Grieks was de moedertaal van Paulus. En al deze brieven zijn geschreven aan Griekssprekende mensen. Berkeley en Mickelsen beredeneren dat deze verzen duidelijker zijn en Christus completer en meer verheven weergeven als kephale geïnterpreteerd wordt op een manier die bekend was voor de oorspronkelijke lezers. De mogelijke betekenissen omvatten: verheven schepper en voltooier, bron, basis, afkomst; degene die de voltooiing brengt: bron van leven; top of kroon.

Natuurlijk heeft Christus heerschappij over de Kerk. Dat wordt in het Nieuwe Testament duidelijk omschreven. Maar de vraag is, of de term kephale (hoofd) in het Nieuwe Testament ook gebruikt wordt om deze positie van Christus te beschrijven. Ik ben van mening dat er voldoende redenen zijn om aan te nemen dat dit niet het geval is.

..../
(:-)==:
....\

het lichaam één met het hoofd

Hoofd in de Septuaginta

Dit artikel is een vervolg op de volgende artikelen:

De betekenis van hoofd
Hoofd van het gezin

Het Nieuwe Testament is geschreven in het Grieks. Het Oude Testament is geschreven in het Hebreeuws (en enkele delen in het Aramees.) De Septuaginta (LXX) is de Griekse vertaling van het oude testament. Deze vertaling is tussen ongeveer 250 en 150 voor Christus gemaakt.
Het Hebreeuwse woord voor hoofd (rosh), kan figuurlijk gebruikt worden voor leider. Het wordt in het Oude Testament ongeveer 180 keer op deze wijze gebruikt. Als het Griekse woord voor hoofd (kephale) ook figuurlijk gebruikt kan worden als leider, wat is er dan gemakkelijker dan rosh met kephale te vertalen?

De Septuaginta is een vrij letterlijke vertaling (formeel-equivalent). Voor de hand ligt dus om rosh (hoofd) met kephale (hoofd) te vertalen. Toch kozen de Septuaginta vertalers meestal niet voor kephale. Meestal gebruikten zij het Griekse woord archon, dat leider, heerser of bevelhebber betekent, of een ander woord. Kephale is slechts in 17 van de 180 gevallen gebruikt! In 4 van die 17 gevallen is sprake van een kop-staart metafoor, daarom moest er wel voor kephale (hoofd) gekozen worden.

De Griekse vertalers zijn er in hun tijd blijkbaar vanuit gegaan dat kephale ongeschikt is om de idee van autoriteit te vertalen als rosh de betekenis van leiderschap in zich draagt.
Als kephale in het bijbelse Grieks uit de tijd van Paulus zeer waarschijnlijk geen leider betekent, dan heeft Paulus het ook zeer waarschijnlijk in zijn brieven niet op deze manier gebruikt!

L:X)X

hoofd in de Septuaginta

De betekenis van hoofd

In mijn bijdrage van gisteren, Hoofd van het gezin, schreef ik al dat er twee bijbelteksten zijn waarin het woord hoofd figuurlijk gebruikt wordt met betrekking tot de man. De traditionale uitleg is dat hoofd hier betekent: iemand die de leiding heeft.
Het Griekse woord voor hoofd is kephale. De letterlijke betekenis voor dit woord is gewoon hoofd. Een gezaghebbende Grieks-Engelse lexicon, Liddell and Scott, geeft onder andere de volgende betekenissen (voor het leesgemak heb ik direct een vertaalslag naar het Nederlands gemaakt.)

Hoofd van mens of beest; van hoofd tot voet; het hoofd als edelste deel, als omschrijving van de hele persoon; leven; in vervloekingen, "het kome op mijn hoofd"; in het meervoud, bron van een rivier; in het algemeen bron of oorsprong; beginpunt.

Een heel scala aan betekenissen dus. Opvallend afwezig is de betekenis van leider!

Je zult begrijpen dat er heel wat discussie over deze term is. Theologen die in de patriarchale traditie staan, proberen te beargumenteren dat kephale wel degelijk leider kan betekenen. Theologen die een egalitaire insteek hebben zoeken de betekenis van kephale meer in de richting van bron/oorsprong.

Een lexicon (woordenboek) is natuurlijk een goed hulpmiddel bij het vaststellen van de betekenis van een woord. Maar er zijn meer redenen om aan te nemen dat kephale niet de betekenis van leider heeft (met name niet in de genoemde teksten). Wordt vervolgd...

:<O~~~~~

hoofd als bron

Hoofd van het gezin

Er wordt wel gezegd: De man is het hoofd van het gezin.
In ieder geval niet volgens de Nederlandse wet. Vroeger was dat wel zo, maar in 1969 is het eruit geschrapt.
Maar, wat hebben wij (thuis) met de Nederlandse wet te maken. Als in de Bijbel staat dat de man het hoofd van het gezin is, dan wordt dat niet teniet gedaan door het schrappen van een wetsartikel. Inderdaad, als het in de Bijbel staat... maar het staat er niet in!

Een nog vromere uitspraak is: De man is de priester van het gezin.
Het woord hoofd wordt in de Bijbel nog wel in relatie met de man gebruikt, maar de terminologie priester van het gezin heeft geen enkele bijbelse basis! Iemand heeft het ooit verzonnen. Het Nieuwe Testament kent maar twee soorten priesterschap, namelijk het hogepriesterschap van Jezus en het priesterschap van alle gelovigen. Sterker nog, er is maar één middelaar tussen God en mensen: Jezus Christus!

Maar hoe zit het dan met dat hoofd?
Er zijn inderdaad twee teksten:

1 Korinthiërs 11:3 (NBV) Christus is het hoofd van de man, de man het hoofd van de vrouw en God het hoofd van Christus.

Efeziërs 5:23 (NBV) want een man is het hoofd van zijn vrouw, zoals Christus het hoofd is van de kerk

Nu is het de vraag wat hier precies met de term hoofd bedoeld wordt. Wij kleuren dit meteen in met onze hedendaagse betekenis van dit woord. "René is het hoofd van deze afdeling", het is duidelijk dat René de afdelingschef is. Hij bepaald wat er moet gebeuren.

Maar de letterlijke betekenis van hoofd is een lichaamsdeel bovenop de romp, met ogen, oren, een neus en een mond (en nog wat haar als het meezit...) Het is duidelijk dat dat hier niet bedoeld wordt (hoewel in 1 Korinthiërs 11 de betekenissen door elkaar lopen.) Hoofd wordt hier gebruikt als metafoor. En het is nog maar de vraag of de figuurlijke betekenis van hoofd in onze tijd dezelfde is als de figuurlijke betekenis in het Grieks uit de tijd van Paulus.
In de komende dagen wil ik beargumenteren waarom ik geloof dat dat niet het geval is.

Met andere woorden: het gezin heeft geen hoofd (eindverantwoordelijke.) Man en vrouw vormen in het huwelijk een samenwerkingsverband met gelijke rechten en verantwoordelijkheden.

=:<)

hoofd met haar