EquaMusic

Briefbezorgers

2010-08-09T18:25:00.004+02:00

In de Egyptische plaats Oxyrhynchus zijn niet alleen bijbelhandschriften gevonden, maar ook talloze brieven. Dr. Peter Head heeft voor een aantal van deze brieven de rol van de 'postbode' geanalyseerd. Hij concludeert dat de bezorger meer deed dan alleen post bezorgen. Vaak nam hij ook andere voorwerpen mee en/of gaf hij, als gevolmachtigde van de afzender, nadere uitleg over de inhoud van de brief. Maar er zijn geen aanwijzingen dat de bezorger de brief voorlas, hoewel veel mensen zelf niet konden lezen. Head past deze voorbeelden toe op het Nieuwe Testament en concludeert dat wij de bezorgers van Paulus' brieven kunnen zien als diens persoonlijke gezanten en de eerste uitleggers van zijn brieven. In dit verband is het opmerkelijk dat Paulus de Romeinenbrief aan een vrouw, Febe, als bezorger toevertrouwde (Rm 16:1).

Journal for the Study of the New Testament 31.3 (2009)

Geciteerd vanuit Ellips, tijdschrift over Bijbel & wetenschap, Jaargang 35 nr. 295, januari 2010

Febe

2008-09-18T21:44:00.002+02:00

Febe wordt in Romeinen 16:1 genoemd als diaken van de gemeente in Kenchreeën. (De Griekse term hier, diakonos, wordt ook vaak gebruikt voor Paulus’ andere medewerkers.) In vers 2 wordt gezegd dat zij “een prostatis voor velen is geweest”.

David Hamilton schrijft over dit Griekse woord prostatis:

Er is in het Grieks geen beter woord dat het dienend leiderschap beschrijft dat Jezus ons voorgeleefd heeft. Het is het meest geschikte woord om goddelijk leiderschap te beschrijven dat niet op zichzelf gericht is, maar oprecht degenen aan wie leiding gegeven wordt dient.
Het woord wordt gebruikt om mensen op de hoogste gezagsposities te beschrijven, die hun macht gebruiken om de mensen onder hun autoriteit te verdedigen, te beschermen, te zegenen en te helpen. Het wordt gebruikt voor de meest nobele, ja de meest goedgunstige en weldadige heersers. Buiten het Nieuwe Testament wordt dit woord gebruikt voor keizers, koningen, gouverneurs, edelen, patriarchen, legeraanvoerders en vele andere gezaghebbende functionarissen.
In het Nieuwe Testament wordt slechts één persoon met dit woord omschreven: Febe. Dit is de allerhoogste eer.
(1995 David Joel Hamilton, I Commend to You Our Sister, eigen vertaling)

Over het algemeen wordt aangenomen dat Febe deze brief aan de Romeinen bezorgd heeft. Ze wordt aanbevolen door Paulus zelf en heeft een gezaghebbende positie in de gemeente te Kenchreeën. Het is niet voor niets dat het haar werd toevertrouwd deze belangrijke brief te bezorgen.

Dat past allemaal niet zo goed bij de gedachte dat vrouwen geen leiding mogen geven in de kerk, maar de dagelijkse praktijk van de apostel Paulus leert ons hele andere dingen...

Objectificatie

2008-03-09T20:24:00.002+01:00

Gelezen:

Toen ik een keer naar een christelijk radioprogramma luisterde, sprak daarin een prediker over zijn strategie om zichzelf sexueel rein te houden in zijn bediening. Hij zou bijvoorbeeld nooit alleen met een vrouw in een auto gaan zitten (behalve zijn echtgenote). Toen hij eens ergens gesproken had, zei iemand hem na afloop: "Sally zal je straks naar het vliegveld brengen." "Het spijt me," zei hij, "dat kan alleen maar als er nog iemand meerijdt." Hij vertelde trots dat, toen er niemand gevonden werd, hij een taxi gebeld had, en dat uit eigen zak betaalde.

Niet echt inspirerend...

Jezus zette zijn reputatie op het spel, door te praten met de Samaritaanse vrouw bij de put terwijl er niemand ander bij was (zie Johannes 4). Ik denk dat deze spreker dat wel afgekeurd zou hebben. Erger nog, door zijn reinheidsstrategie zou hij niet eens beschikbaar zijn geweest voor deze bediening. Wat een wettische benadering en een ontkenning van de waarheid dat we gemaakt zijn voor omgang met vrienden van beide seksen.

Een cynisch gezegde zegt: "familiarity breeds attempt" (je moet de kat niet op het spek binden), maar ik denk ook dat "intimacy breeds respect" (intimiteit baart respect.) Juist omdat we in onze vriendschappen zo weinig toekomen aan echte intimiteit zijn we zo kwetsbaar voor seksuele fantasiën. Onze oversekste maatschappij is het gevolg van een gebrek aan vriendschappen met mensen van het
andere geslacht, niet het gevolg van het gebrek aan afstand tussen de seksen.

Ik heb een poosje een groep voor alleenstaanden geleid. Op een dag kwam er een jongeman naar me toe die zei dat hij met de groep ging stoppen. Op mijn vraag waarom antwoordde hij: "deze groep heeft veel voor me betekent en ik kan eigenlijk niet zonder." Hij vertelde verder over de komst van een nieuwe vrouw in de groep, die er heel erg aantrekkelijk uitzag. Dat was inderdaad zo. Maar in dit geval sloeg zijn fantasie op hol, en iedere keer dat hij haar zag werd het erger. Het ging zo ver, dat hij vond dat hij haar maar helemaal niet meer moest zien.

Ik zei dat ik het begreep, maar dat hij precies het verkeerde deed. Hij leek verward. Ik vroeg: "heb je wel eens met haar gesproken? Ze is erg vriendelijk, en misschien leer je haar dan wel op een heel andere manier kennen." "Maar dat zal het alleen maar erger maken!" zei hij. "Nee, echt niet," verzekerde ik hem. "Zodra je over de fase van 'aanbidden op een afstand' heen bent, zal je je realiseren dat ze een persoon is en niet één of ander object. Dat zal al een heel verschil maken. Het zal je helpen om haar genoeg te respecteren om deze objectificatie van haar seksualiteit te stoppen, of je zal haar goed genoeg leren kennen om te ontdekken hoe je bevriend kan zijn met haar (ook als ze niet je toekomstige huwelijkspartner zal zijn)."

Hij volgde mijn advies op en ze werden goede vrienden, maar geen huwelijkspartners.

Gebruikt en vertaald met toestemming

Izebel

2008-01-20T18:52:00.000+01:00

Maar dit heb ik tegen u: u laat die Izebel, die zichzelf profetes noemt, haar gang gaan terwijl ze mijn dienaren met haar uitspraken tot ontucht en het eten van heidens offervlees verleidt. En hoewel ik haar de tijd heb gegeven om te breken met het leven dat ze leidt, weigert ze haar ontuchtig gedrag op te geven. (Openbaring 2:20-21)

Dit gedeelte komt uit het profetisch woord van Jezus aan de gemeente Tyatira. Een vrouw, die hier Izebel genoemd wordt, geeft onderwijs aan de gemeente. (In vers 20 wordt het Griekse woord didasko, onderwijzen gebruikt.) Een unieke kans om aan te geven dat zij dit onderwijzen op moet geven, omdat het fout is als een vrouw onderwijs geeft.

Maar dat gebeurt hier niet. Izebel wordt niet berispt omdat ze onderwijs geeft. Ze wordt berispt om de inhoud en de uitwerking van haar onderwijs. Dit was een unieke kans om aan te geven dat vrouwen nooit mogen onderwijzen, "kijk maar eens wat er van komt." Maar van een dergelijke wet vinden we hier niets terug.

Wat hier sterk wordt veroordeeld is immoreel gedrag en het aanzetten tot immoreel gedrag, niet het onderwijzen op zich. Er is niets op tegen als vrouwen goed en opbouwend onderwijs geven.

Waar zijn de vaders?

2008-01-13T15:38:00.000+01:00

In Marcus 10 doet Jezus een merkwaardige uitspraak.

28 Petrus nam het woord en zei: ‘Maar wij hebben alles achtergelaten om u te volgen!’ 29 Jezus zei: ‘Ik verzeker jullie: iedereen die broers of zusters, moeder, vader of kinderen, huis of akkers heeft achtergelaten omwille van mij en het evangelie, 30 zal het honderdvoudige ontvangen: in deze tijd broers en zusters, moeders en kinderen, huizen en akkers, al zal dat gepaard gaan met vervolging, en in de tijd die komt het eeuwige leven. Vele eersten zullen de laatsten zijn en vele laatsten de eersten.’ (Marcus 10:28-31 NBV)

Als we goed kijken, zien we dat Jezus in vers 30 (in het tweede rijtje met familieleden) geen vaders noemt. Maakt Jezus hier een vergissing? Ziet Hij iets over het hoofd?

Bijbeluitleggers gaan ervan uit dat het hier niet om een vergissing gaat, maar dat Jezus bewust de vaders weglaat. We lezen vaker dat Jezus de vaderrol relativeert (zie Matteüs 23:9).
In Jezus' tijd had de vader een belangrijke rol. We hebben het dan over de paterfamilias, de heer des huizes. Jezus laat de vaders bewust weg, ze staan teveel voor patriarchale overheersing. Het Koninkrijk van God wordt echter gekenmerkt door broederschap, niet door machtsverhoudingen. Vele eersten zullen de laatsten zijn!
Jezus heeft het hier niet over onze hemelse toekomst. Hij noemt specifiek: in deze tijd! In deze tijd zouden onze gezinsrelaties dus niet gekenmerkt moeten worden door de man als priester van het gezin.

Huiselijk geweld en de linkerwang toekeren

2007-12-20T20:00:00.000+01:00

Eerder schreef ik over huiselijk geweld.

Er zijn mensen die vinden dat een vrouw die in een situatie zit van huiselijk geweld haar echtgenoot niet mag verlaten. Laatst hoorde ik dat iemand daarbij een beroep deed op Matteüs 5:39:

En ik zeg jullie je niet te verzetten tegen wie kwaad doet, maar wie je op de rechterwang slaat, ook de linkerwang toe te keren.

Maar wordt hier echt bedoeld dat je je zomaar moet laten slaan?

Ten eerste weten we van Jezus dat hij juist opkwam voor de verdrukten en dat Hij zich verzette tegen onrecht.
Ten tweede: een klap op de rechterwang is een klap met de achterkant van de rechterhand. In de tijd van Jezus was dit een belediging, een vernedering. Zo werd een slaaf geslagen. Deze klap heeft een sterke boodschap van ongelijkheid in zich. "Jij bent inferieur."

De andere wang toekeren betekent dan: Je sloeg me verkeerd. Ik weiger me door jou te laten vernederen. Als je me dan toch per sé wilt slaan, sla me dan als een gelijke. Dus met de (binnenkant van de) linkerhand!
De weg van Jezus is een weg van militante geweldloosheid, van geweldloos verzet.

Wat betekent dit voor iemand in een situatie van huiselijk geweld?
Volgens mij een zou verantwoorde toepassing kunnen zijn: Verlaat de mishandelaar en maak hiermee duidelijk dat, tenzij hij je behandelt als een gelijke, tenzij hij respect toont, je niet meer terug zal komen. (Natuurlijk betekent dit dat het geweld niet meer voor mag komen.)

Tot slot wil ik opmerken dat ook situaties van verbale of psychische mishandeling onacceptabel zijn.

Greg Boyd over het huwelijk

2007-12-10T19:10:00.000+01:00

Op zijn weblog (Random Reflections) schrijft Greg Boyd over het huwelijk. Hierbij een vertaling van een fragment uit dit artikel:

In zijn betoog over instructies aan mannen en vrouwen herinnert de apostel Paulus hen eraan dat alle volgelingen van Jezus zich aan elkaar moeten onderwerpen, ongeacht sociale status, geslacht of ras. Dus echtgenoten moeten elkaar onderdanig zijn (Efeziërs 5:21).

Terwijl huwelijken die onder "de vloek" zijn gekarakterizeerd dreigen te worden door machtsspelletjes waarbij de partners erlkaar proberen te overheersen en te controleren (Genesis 3:15), moeten huwelijken van "het Koninkrijk" gekenmerkt worden door het tegenovergestelde te doen. Mannen en vrouwen moeten zich aan elkaar onderwerpen. Een huwelijk kan het Koninkrijk van God inzoverre reflecteren als mannen en vrouwen christen (christus-gelijkvormig) zijn voor elkaar.

De geschiedenis van het evangelisch feminisme

2007-11-08T19:34:00.000+01:00

Eergisteren verwees ik naar een artikel van ds. Marianne Suurmond-Vonkeman over de positie van vrouwen in de pinksterbeweging.

Vandaag heeft zij nog een artikel op haar website geplaatst over de geschiedenis van het evangelisch feminisme. Het artikel heeft zij samen met haar man geschreven en verscheen in januari 1989 in Mara, tijdschrift voor feminisme en theologie.

Enkele citaten:

In het algemeen is men het erover eens dat de feministische beweging terug gaat op het 18e eeuwse humanisme en de industriële revolutie. Minder bekend is dat het feminisme daarnaast ook geworteld is in de evangelische opwekkingsbewegingen van de 18e en 19e eeuw.
[...]
De predikant Anna H. Shaw, leidster van de National American Woman Suffrage Association, bereidde de campagne voor die in 1920 zou leiden tot het kiesrecht voor vrouwen. Toen de betreffende wet door het Huis van Afgevaardigden werd aangenomen, barstten de vrouwen op het balkon uit in een spontane lofprijzing.
Na de overwinning in 1920 kwam echter de grote ornkeer. Geconfronteerd met oorlogen, economische depressie en de moderne bijbelkritiek, vluchtten de evangelischen in een wereldvijandig fundamentalisme.
[...]
Samenvattend komt de bijdrage van het evangelisch feminisme neer op een dubbel appèl: op het radicale feminisme om canon en Kerk niet los te laten; op de kerken voor bekering tot de radicale werkelijkheid van Galaten 3 : 28: ‘het doet er niet meer toe of u (. . . ) man of vrouw bent, want samen bent u één in Christus’.

Bekeringsmotief moslims onderzocht

2007-11-06T18:03:00.000+01:00

Het Nederlands Dagblad schrijft in het bericht Bekeringsmotief moslims onderzocht (3 november 2007):

De levenswijze van christenen heeft de grootste invloed op de keuze van moslims om zich tot het christendom te bekeren. Dat is de conclusie uit een onderzoek over de aantrekkingskracht onder moslims om Jezus te volgen.
Respondenten gaven aan dat de gelijkheid tussen mannen en vrouwen, het nederige gedrag van christelijke expats in moslimlanden en liefdevolle christelijke huwelijken, hen het meeste aantrok.

Al eerder schreef ik dat de praktische toepassing van een bijbels principe in onze tijd wel eens heel anders kan zijn dan in de eerste eeuw. Ongelijkheid tussen man en vrouw is in onze cultuur een struikelblok voor het evangelie. Maar ook op mensen uit culturen waar een gezagsrelatie tussen man en vrouw de norm is lijkt de bijbelse gelijkheid volgens bovengenoemd bericht een aantrekkingskracht te hebben.

De positie van vrouwen in de pinksterbeweging

2007-11-06T17:37:00.000+01:00

Op de website van ds. Marianne Suurmond-Vonkeman heeft zij een artikel geplaatst over de geschiedenis van vrouwen in de pinksterbeweging in Nederland.

Hier volgt een citaat uit haar harde, maar rake conclusie:

Men kan dus stellen, dat bij het voortgaan van de pinksterbeweging de in de cultuur heersende man- en vrouwbeelden uiteindelijk bepalend zijn geworden. Dit geldt zowel voor de rol van de vrouw in gezin, kerk en maatschappij, als voor de uitleg van de Schrift. De belofte uit Joël, waarop men zich beroept, functioneert niet als een profetisch ‘tegenover’, dat de eigen beweging steeds weer kritiseert. De pinksterbeweging belijdt dat de Geest is gegeven aan de gemeente om nu reeds iets van het koninkrijk van God zichtbaar op aarde te maken. De radicale implicaties hiervan heeft zij echter nooit werkelijk aangedurfd. De ‘wereldse’ machts- en gezagsstructuren op grond van ras, klasse, of geslacht zijn niet onder profetische kritiek gesteld. Hoewel in aanleg begonnen als gemeenschappen gekenmerkt door een ‘discipelschap van gelijken’, waarin armen en rijken, blanken en zwarten, mannen en vrouwen gezamenlijk en persoonlijk verantwoordelijk waren voor elkaar, is de pinksterbeweging geworden tot een bourgeois instituut dat alle profetische daadkracht en engagement heeft verloren.

Het hele artikel wil ik van harte aanbevelen.

Priester van het gezin

2007-10-23T18:09:00.000+02:00

In het bericht Hoofd van het gezin schreef ik al dat de term priester van het gezin geen bijbelse basis heeft. Afgelopen zondag werd ik weer geconfronteerd met het idee dat de man de priester van het gezin is.

Een vriendin van mij schreef hierover:

We zouden af en toe allemaal als priesters moeten functioneren ten opzichte van elkaar. Priester zijn betekent dat je verbonden bent met God en dat andere mensen in contact met God komen door ons. Het heeft er niets mee te maken of je man of vrouw bent en het heeft alles te maken met God's genade.

Daar wil ik me van harte bij aansluiten. Zowel de gelovige man als de gelovige vrouw heeft in het gezin de verantwoordelijkheid om het geloof in praktijk te brengen.

In éénoudergezinnen of gezinnen waarvan één van de partners ongelovig is is het idee van de priester van het gezin al niet eens toepasbaar.

Feministen hebben het beter

2007-10-23T17:50:00.000+02:00

Uit een nieuw onderzoek blijkt dat het hebben van een feministische partner in verband staat met het hebben van een gezonde en romantische relatie.

Vrouwelijke studenten met een mannelijke feministische partner blijken een stabielere relatie van hogere kwaliteit te hebben dan stellen met een niet-feministische partner.
Mannelijke feministische studenten met een feministische partner geven aan dat ze meer gelijkheid in hun relatie hebben.
Oudere vrouwen die hun mannelijke partner feministisch vinden geven aan een gezondere relatie te hebben en meer sexuele voldoening.
Oudere mannen met een feministische partner geven aan dat ze een stabielere relatie hebben en meer sexuele voldoening.

Enkele voorbeelden van de onderzoeksvragen zijn: Hoe vaak lachen jij en je partner samen? Hoe vaak ruzieën jij en je partner samen? Hoe vaak denken jullie erover na om de relatie te beëindigen?

Natuurlijk is het niet zo dat iedere egalitaire relatie stabiel is (zoals ik helaas zelf ervaren heb), maar gemiddeld is de feministische relatie volgens dit onderzoek dus beter. Het is altijd leuk om te horen dat praktijk en theorie overeenkomen.

Het superieure ras, de superieure klasse, de superieure sexe

2007-10-02T18:29:00.000+02:00

Vandaag een citaat.

In een bericht op Complegalitarian schrijft Paula Fether de volgende zin (eigen vertaling):

Wij christenen schijnen het idee van het superieure ras en van de superieure klasse achter ons gelaten te hebben, maar niet het idee van de superieure sexe.

Het hele bericht en de commentaren zijn zeer de moeite van het lezen waart!

De goede vrouw

2007-09-23T19:52:00.000+02:00

Vanochtend sprak Kees Goedhart in onze gemeente. In zijn preek zei hij, dat we de gelijkenis van de verloren zoon beter de gelijkenis van de Goede Vader kunnen noemen. Dat deed me denken aan het volgende.

We vinden deze gelijkenis in Lucas 15. Ook vinden we hier de gelijkenis van de Goede Herder. Twee gelijkenissen die gaan over een goede God, die terugvindt wat verloren was.

We zeggen wel:

Jezus is de Goede Herder.
God is de Goede Vader.

Maar er is meer. Lucas 15 bevat namelijk drie gelijkenissen, die een sterke eenheid vormen. Ze gaan allemaal over iets dat verloren raakt en over een persoon die het verlorene terugvindt. De Nieuwe Bijbelvertaling zet deze gelijkenissen dan ook terecht bij elkaar in één pericoop (genaamd: De zorg voor wat verloren is.)

Tussen het verhaal van de Goede Herder en de Goede Vader staat een gelijkenis over een vrouw die haar hele huis ondersteboven keert om een verloren munt terug te vinden. De zorg van God voor het verlorene wordt hier dus (door Jezus) uitgebeeld in een verhaal over de zorg van een vrouw.

Als we ons rijtje compleet maken krijgen we dus:

God is de Goede Herder.
God is de Goede Vrouw.
God is de Goede Vader.

Natuurlijk is God geen vrouw. God is God. En om iets over God's karakter duidelijk te maken gebruikt Jezus hier beeldspraak; God is als een goede herder. Maar als wij hier in onze traditie van maken God is de Goede Herder, waarom dan niet God is de Goede Vrouw? Het is niets anders dan een logische stap in het bovenstaande rijtje.

Bedenk dat het voor de tijdgenoten van Jezus behoorlijk revolutionair geweest moet zijn, dat Hij God met een goede vrouw vergeleek. Maar ook wij kijken er waarschijnlijk vreemd van op.

Maakt onze eigen christelijke cultuur en traditie ons soms blind voor het vrouwelijke in de Bijbel?

Vrouwelijke leiders in vroegchristelijke kerk?

2007-09-22T10:17:00.000+02:00

In de Ellips van augustus 2007 (jaargang 32 nr. 277) stond een artikel van Pieter L. Lalleman, genaamd: Een vroegchristelijke kerkzaal in Megiddo.

In dit artikel beschrijft hij de vondst (eind 2005) van de resten van een christelijke kerk in Megiddo (Israël). Hij beschrijft dat de derde eeuw een aannemelijke datering voor deze kerk kan zijn. Daarmee is dit één van de oudst bewaarde kerken ter wereld!

In deze kerk zijn een aantal inscripties gevonden. Lalleman schrijft:

De tweede inscriptie vormt een herinnering aan vier met name genoemde vrouwen over wie we verder niets weten, Primilla, Cyiaca, Dorothea en Chreste. Hoogstwaarschijnlijk gaat het om vrouwen uit de plaatselijke kerk, mogelijk om leidinggevende personen. Sommige geleerden denken aan martelaressen, maar dat past niet bij de situering van de kerkzaal in een kazerne en openlijke ondersteuning van een centurio. Geen van de vrouwen heeft een Joodse naam, maar aangezien veel Joden Griekse en Latijnse namen droegen, zegt dat niet zoveel.

En in zijn conclusie:

Om verschillende redenen is de vondst van deze oude kerkzaal niet alleen interessant voor archeologen, maar ook voor de geschiedenis van het christendom.
[...]
ten tweede de mogelijke leidinggevende rol van vrouwen.

Dit kan erop wijzen dat het verbod op vrouwen met leidinggevende taken in de vroege kerk niet algemeen gangbaar was.

Gelijkheid of gelijkheid?

2007-07-07T14:58:00.000+02:00

In een reactie op Vragen over gelijkheid, schrijft David:

Mannen en vrouwen zijn niet gelijk. Ze zijn gelijkwaardig, maar absoluut niet gelijk.

Vervolgens geeft hij een voorbeeld van hiërarchie tussen verschillende taken binnen een bedrijf.
Dat mannen en vrouwen verschillend zijn, was mij eerlijk gezegd ook al opgevallen. :-)
Het Engels kent twee woorden voor gelijkheid. Sameness en equality.

Sameness - gelijkheid, overeenkomst, eentonigheid, monotonie
Equality - gelijkheid, overeenkomst
vergelijk Equally - gelijkelijk, eerlijk, evenzeer, even, in dezelfde mate, gelijkmatig
(bron: van Dale Handwoordenboek Engels - Nederlands)

Mannen en vrouwen zijn niet hetzelfde (sameness.) Ze zien er anders uit. Ze gebruiken dan wel ongeveer evenveel woorden, maar gemiddeld praten ze misschien toch op een andere manier. Wellicht is het mannelijk perspectief op een zaak iets anders dan het vrouwelijk perspectief (anders, niet beter of slechter!)

Mannen en vrouwen zijn echter wel gelijk (equality). Sommigen gebruiken wellicht liever het woord gelijkwaardig. Prima, mits we daarmee bedoelen: gelijke kansen om hun mogelijkheden te ontplooien.
Een voorbeeld maakt veel duidelijk. Als we zeggen: iemand die geen leidinggevende capaciteiten heeft mag in ons bedrijf geen directeur worden, dan is dat logisch. Als we zeggen: iemand met rood haar mag in ons bedrijf geen directeur worden, dan is er spraken van ongelijkheid.

Ik ben er geen voorstanden van dat mannen en vrouwen hetzelfde worden. (Ik ben er trouwen ook geen voorstander van dat alle mannen op elkaar gaan lijken...) Ik ben er wel voorstander van dat mannen en vrouwen gelijke kansen krijgen en gelijk behandeld worden.

Deze laatste vorm van gelijkheid (equality) wordt in het bericht Vragen over gelijkheid getoets.

Vragen over gelijkheid

2007-07-06T21:57:00.000+02:00

Op The CBE Scroll, het weblog van Christians for Biblical Equality, staat een bericht met enkele vragen over gelijkheid. Dit bericht is hierop gebaseerd.

Complementaristen zeggen dat ze geloven dat mannen en vrouwen gelijk zijn. Hoe zit dat?

Als zij geloven dat mannen (per definitie) gezag over vrouwen hebben, zijn vrouwen dan gelijk? Nee, als mannen meer autoriteit hebben dan vrouwen is dat geen gelijkheid.
Als mannen in het huwelijk het laatste woord hebben bij (belangrijke) beslissingen, zijn vrouwen dan gelijk? Nee, de mening van de man is belangrijker; dit is geen gelijkheid.
Als de man de geestelijke leider is van zijn vrouw, zijn vrouwen dan gelijk? Een geestelijk leider wordt verondersteld geestelijk sterker te staan dan anderen. Als verondersteld wordt dat mannen automatisch geestelijk superieur zijn aan vrouwen, dan is dit geen gelijkheid.
Sommige complementaristen leggen meer nadruk op de onderdanigheid van vrouwen dan op het liefhebben van de mannen (in het huwelijk). Als het dienen door mannen minder belangrijk is dan het dienen door vrouwen, zijn vrouwen dan gelijk? Nee.
Als God rechtstreeks tot mannen spreekt en slechts indirect tot vrouwen (namelijk via mannen), zijn vrouwen dan gelijk? Nee.
Als mannen zeggenschap hebben over de richting, het beleid en het onderwijs van een gemeente en vrouwen niet, zijn vrouwen dan gelijk? Nee. Als de mannen het beleid bepalen is er geen sprake van gelijkheid.
Als mannen al hun geestelijke gaven op elke plek in de gemeente mogen inzetten, maar vrouwen worden hierin beperkingen opgelegd, zijn vrouwen dan gelijk? Nee. Er is dan geen gelijkheid.
Een complementaristische schrijver zegt dat vrouwen zich van nature onderwerpen aan mannen en hen ondersteunen. Als dit van vrouwen wordt verwacht, maar als niet wordt verwacht dat mannen zich ook zo opstellen ten opzichte van vrouwen, zijn vrouwen dan gelijk? Nee.

In de complementaristische literatuur wordt herhaaldelijk beweerd dat mannen en vrouwen gelijk zijn. Als ze dat echt geloven, wat bedoelen ze er dan mee?

Kletskousen of kletskoek

2007-07-06T21:30:00.000+02:00

In een reactie op het bericht Geestelijke volwassenheid schreef David:

Vrouwen zijn vrouwen, en als die iets goed kunnen, is het wel kletsen. Dat zijn ze nu, dat waren ze toen ook al. En dat is niet erg, dat is juist gezellig. Maar dat kan wel de orde van dienst behoorlijk storen.

In mijn reaktie hierop schreef ik al dat dit in mijn persoonlijk ervaring lang niet altijd waar is.

Een onderzoeksteam onder leiding van Matthias Mehl deed onderzoek naar het praten over emotionele onderwerpen. Daarvoor hadden 396 studenten in de VS en Mexico met een microfoontje om gelopen. Het team vond in diverse publicaties dat vrouwen gemiddeld twintigduizend woorden per dag gebruiken en mannen maar zevenduidend. Ze konden echter nergens vinden waar deze getallen op gebaseerd zijn. (Ze vonden wel een onderzoek over praten op het werk, waaruit bleek dat mannen meer praten dan vrouwen...)

Maar de gegevens van hun eigen onderzoek konden wel gebruikt worden om het woordgebruik van mannen en vrouwen te onderzoeken.
En wat bleek? Vrouwen gebruiken gemiddeld 16215 woorden per dag en mannen gemiddeld 15669. Het verschil, 546 woorden, is volgens de onderzoekers statistisch niet van belang.

Dat vrouwen kletskousen zijn is dus kletskoek.

Geestelijke volwasseneheid

2007-06-30T11:43:00.000+02:00

In het Nieuwe Testament worden we regelmatig gestimuleerd tot geloofsgroei en geestelijke volwassenheid.

Hierover valt nog veel te zeggen, maar het is moeilijk aan u uit te leggen, omdat u traag van begrip bent geworden. Werkelijk, u had toch inmiddels allemaal leraar moeten zijn! In plaats daarvan hebt u er zelf een nodig om u opnieuw de grondslagen van het woord van God bij te brengen; het is met u zo ver gekomen dat u weer aangewezen bent op melk in plaats van op vast voedsel. Wie melk drinkt is nog een klein kind en heeft geen weet van de draagwijdte van de verkondigde gerechtigheid. Vast voedsel is voor volwassenen; hun zintuigen zijn door ervaring geoefend en zij zijn in staat onderscheid te maken tussen goed en kwaad. (Hebreeën 11:11-14 NBV)

Volwassenheid houdt in dat we verantwoordelijkheid kunnen dragen. We moeten in staat zijn onderscheid te maken tussen goed en kwaad. We moeten verstandige beslissingen kunnen nemen. Opvallend is zelfs dat de Hebreeeënschrijver hier schrijft dat ze inmiddels allemaal leraar hadden moeten zijn.
Nog nooit heb ik iemand horen beweren dat geestelijke volwassenheid alleen voor mannen is. Het geven van onderricht behoort volgens bovenstaand gedeelte bij geestelijke volwassenheid. De gedachte dat vrouwen onder mannelijk gezag (verantwoordelijkheid) moeten staan of niet mogen onderwijzen is dus bijbels gezien een vreemd standpunt.

Broeders en zusters, wees in uw denken niet als kinderen. Wees kinderen in het kwaad, maar wees in uw denken volwassen. (1 Korintiërs 14:20)

Ook hier wordt iedereen opgeroepen tot volwassenheid. Opvallend is dat deze tekst in hetzelfde gedeelte staat als één van de bekende 'zwijgteksten' (1 Korintiërs 14:34-35).

Het verbod voor vrouwen om te (s)preken, het verbod voor vrouwen om leiding te geven en het geestelijk leiderschap van de man in het gezin is allemaal in tegenspraak met de geestelijke volwassenheid waar de Bijbel ons allemaal (dus ook vrouwen) toe oproept!

De knieval voor de tijdgeest

2007-05-12T21:20:00.000+02:00

Er wordt wel eens beweerd dat het evangelisch feminisme een knieval is voor onze eigentijdse cultuur. Met name het seculier feminisme, dat opkwam in de zestiger jaren van de vorige eeuw, wordt genoemd. Deze redenatie is mogelijk omdat de evangelische beweging zijn eigen geschiedenis niet kent. De evangelische beweging onderscheidde zicht in zijn begintijd juist door de participatie van vrouwen in de bediening.

Veel groepen die de openbare bediening van vrouwen ondersteunden, deden dat vanuit de overtuiging dat de Bijbel daar alle aanleiding toe geeft. Toen deze groepen zich echter druk gingen maken over de maatschappelijke fatsoensnormen, werden de vrouwen beknot in hun mogelijkheden.

Dr. Timothy Larsen schrijft in zijn boek Women, Ministry and the Gospel (eigen vertaling):

Wanneer evangelischen (gedurende hun geschiedenis) meer aandacht gaven aan de Bijbel en het evangelie dan aan gerespecteerd worden door de maatschappij, hebben hun overtuigingen er vaak toe geleid om vrouwen in openbare bedieningen te ondersteunen. Maar naarmate ze meer in beslag genomen werden door culturele fatsoensnormen, zijn de vrouwen steeds weer aan de kant gezet.

Natuurlijk zijn er altijd mensen geweest die (gebaseerd op hun begrip van de Bijbel) tegen vrouwen in bepaalde posities waren, maar vrouwen aan het front is altijd een kenmerk geweest van de evangelische beweging, zeker in de begintijd.

Het evangelisch feminisme was er dus al eerder dan het seculier feminisme. Het kan daarom geen aanpassing zijn van het evangelie aan de tijdgeest.

Het hoofd van de synagoge

2007-05-07T20:32:00.000+02:00

Het Griekse woord voor hoofd is kephale. Ik heb het daar eerder over gehad, zie:
Hoofd van het gezin
De betekenis van hoofd
Hoofd in de Septuaginta
Hoofd in het Nieuwe Testament

Het Judaïsme uit de eerste eeuw kende de functie: hoofd van de synagoge. De Hebreeuwse titel is: rosh ha-keneset (hoofd van de samenkomst).
Als het Griekse kephale (hoofd) dezelfde figuurlijke betekenis kan hebben als het Hebreeuwse rosh (hoofd), dan zou je als Griekse vertaling van rosh ha-keneset een samenstelling van de woorden kephale en synagoge (samenkomst) verwachten. Maar als Griekse vertaling vinden we archisynagogos. Dit is samengesteld uit arche (leider) en synagogos (de vergadering.) Blijkbaar heeft kephale (hoofd) niet de metaforische betekenis van arche (leider), terwijl rosh wel deze figuurlijke betekenis heeft.

Het woord archisynagogos wordt gebruikt in Marcus 5:21-43 (enkele malen), in Lucas 8:49 en 13:14 en in Handelingen 13:15, 18:8 en 18:17.

Lydia

2007-05-05T20:22:00.000+02:00

In Handelingen 16 lezen we hoe Paulus in de stad Filippi terecht kwam.

Op sabbat gingen we de stadspoort uit in de richting van de rivier, want we vermoedden dat daar een gebedsplaats was. We gingen zitten en spraken de vrouwen toe die daar bijeen waren gekomen. Een van onze toehoorsters was een vrouw uit Tyatira die in purperstoffen handelde; ze heette Lydia en vereerde God. De Heer opende haar hart voor de woorden van Paulus. Nadat zij en haar huisgenoten waren gedoopt, nodigde ze ons uit met de woorden: ‘Als u ervan overtuigd bent dat ik in de Heer geloof, neem dan bij mij uw intrek.’ Ze drong er bij ons sterk op aan. (Handelingen 16:13-15 NBV)

In het vervolg van het hoofdstuk beleeft Paulus een heel avontuur, waarbij hij en Silas tenslotte zelfs in de gevangenis terecht kwamen. Vervolgens lezen we nog in vers 40:

Paulus en Silas verlieten de gevangenis en gingen naar het huis van Lydia, waar ze de gelovigen aantroffen. Na hen bemoedigend te hebben toegesproken, vertrokken ze.

Lydia was een welgestelde vrouw. In de Studiebijbel lezen we:

Handelaars in purperen stoffen moesten, vanwege de hoge kostprijs ervan, grote investeringen kunnen doen, zodat het beroep doorgaans alleen door welgestelde mensen uitgeoefend kon worden. (Woordstudie 3673 uit Studiebijbel NT deel 14)

Waarschijnlijk was Lydia weduwe. Duidelijk is, dat zij de huiseigenaar was van het huis waar de gemeente samenkwam.
Het is belangrijk om te beseffen dat de Romeinen geen vrijheid van vergadering kenden. Samenkomsten waren alleen toegestaan in verenigingsverband, waarvan er vier types waren: het huishouden, beroepsmatig, religieus (alleen voor goedgekeurde religies) en voor begrafenissen. Waarschijnlijk zijn de eerste christelijke gemeenschappen begonnen als huisverenigingen (huisgemeentes), met name nadat christenen niet meer welkom waren in de synagoges. Volgens de wet was de huiseigenaar de leider van de huisvereniging.
In vers 12 lezen we dat Filippi volgens Romeins recht wordt bestuurd. Het is dus duidelijk dat Lydia de leidinggevende is van de gemeente te Filippi.

Avondmaal

2007-05-05T16:46:00.000+02:00

Twee mannen kwamen elkaar tegen in de supermarkt. De ene man had bepaalde geruchten gehoord over de kerk van de ander en wilde nagaan of ze klopten.
"Is het waar dat het avondmaal bij jullie afgelopen zondag door een vrouw bediend is?"
Waarop de ander zei: "Ik kan me niet zo goed herinneren door wie het bediend werd. Ik weet nog wel dat ik er erg door gezegend ben."

(Gebaseerd op de laatste paragraaf van deze pagina (engelstalig).)

Onderwijs in Titus 2

2007-05-05T12:04:00.000+02:00

In Titus 2 geeft Paulus enkele onderwijsinstructies aan Titus:

Maar jij moet verkondigen wat overeenkomt met de heilzame leer. (Titus 2:1 NBV)

Er worden aanwijzingen gegeven voor vier groepen.

Oudere mannen

Oudere mannen moeten sober, waardig en bezonnen zijn, en gezond in het geloof, de liefde en de volharding. (Titus 2:2 NBV)

Oudere vrouwen

Ook oudere vrouwen moeten zich ingetogen gedragen, ze mogen niet kwaadspreken of verslaafd zijn aan wijn. Ze moeten goede raad weten te geven, (Titus 2:3 NBV)

Jonge vrouwen

en de jonge vrouwen voorhouden dat ze hun man en kinderen moeten liefhebben, dat ze ingetogen, kuis, zorgzaam in het huishouden en vriendelijk moeten zijn, en dat ze het gezag van hun man moeten erkennen. Dan wordt het woord van God in ere gehouden. (Titus 2:4-5 NBV)

Jonge mannen

Roep ook jonge mannen op in alles ingetogen te zijn.

We vinden hier ook vier leraar-leerling relaties:

Titus - oudere mannen
Titus - oudere vrouwen
Oudere vrouwen - jonge vrouwen
Titus - jonge mannen

In dit schema valt op dat Titus aan alle groepen onderwijs geeft, behalve aan de jonge vrouwen.
Het was in die tijd niet denkbaar dat een man jonge vrouwen onderwijs gaf, vooral als het om ongetrouwde vrouwen ging. Titus zou aangezien worden voor een rokkenjager. Daarom wordt de instructie van jonge vrouwen overgelaten aan oudere vrouwen. Dan wordt het woord van God in ere gehouden (vers 5b).
Er is in deze tekst geen verbod te vinden voor vrouwen om mannen te onderwijzen. Wel geeft Paulus aanwijzingen om de voorkomen dat er schande van de kerk gesproken wordt.

Hoe kunnen we deze les uit dit tekstgedeelte toepassen in onze eigen tijd? Hoe kunnen we in onze tijd voorkomen dat er schande over de kerk gesproken wordt? Hoe kunnen we voorkomen dat het evangelie een slechte indruk maakt?
Ik denk dat we in onze tijd juist geen onderscheid moeten maken tussen mannen en vrouwen in onderwijssituaties. Juist als we gekwalificeerde vrouwen verbieden (in bepaalde situaties) te onderwijzen krijgt het evangelie een slechte naam.

De reden... lust?

2007-03-31T14:22:00.000+02:00

Vervolg op: De reden
Vertaalde fragementen vanuit een discussie op Jesus Creed.

Jennifer schrijft:

Eén van de argumenten die ik gehoord heb waarom de vrouw geen onderwijs aan de man kan geven is, dat een man door haar sexualiteit verleid kan worden en haar zal begeren.
Dezelfde reden wordt gegeven voor de veronderstelling dat een man niet met een vrouw bevriend kan zijn (of niet samen met haar in een auto kan zitten, of alleen met haar op kantoor kan zijn.)
Deze hele redenatie maakt me erg verdrietig en boos. Heeft Jezus de lust-kwestie niet afdoende behandeld?

(Zie ook mijn artikel: Vriendschap met het andere geslacht)

Michael Kruse schrijft:

Ik heb dat argument ook gehoord, maar op de één of andere manier kan ik dat nergens vinden in mijn Bijbel. :-)

Jennifer schrijft:

Het lust-argument is zo ontmoedigend omdat het de vrouw de schuld geeft van de zonde van de man. Ik heb het niet over vrouwen die opzettelijk provoceren, maar over gewone vrouwen die proberen om er leuk uit te zien. Ik hoor dit steeds weer terugkomen (in kerken, vriendschappen, enz.) en vrouwen worden gestraft (door opgelegde beperkingen) voor de zonde van mannen.
Volgens mij was Jezus heel duidelijk, lust is de verantwoordelijkheid van de kijker, niet van de persoon die begeerd wordt.

En verderop schrijft ze:

Als een man een vrouw begeert die hem niet opzettelijk uitdaagt, dan is dat zijn probleem, niet het hare. Jezus zegt zo'n man dat hij zijn oog uit moet rukken, hij zegt niets over de vrouw die het lustobject is.

Al met al valt het nog niet mee om, als je ervan uitgaat dat vrouwen bepaalde beperkingen opgelegd worden in de kerk, daar een aannemelijke verklaring voor te geven. Terwijl er redenen genoeg zijn om aan te nemen dat er geen beperkingen zijn.

De reden...

2007-03-31T12:01:00.000+02:00

In dit bericht wil ik een vertaling weergeven van enkele fragementen van een recente discussie op Jesus Creed.

Diane schrijft:

In mijn beleving geeft de Bijbel bepaalde verboden met een reden. Het gaat niet om blinde gehoorzaamheid aan "Gij zult niet..." De regels worden gegeven om te bevrijden, niet om te onderdrukken.
Als ik er werkelijk van overtuigd zou zijn dat het gevaarlijk is om vrouwen dezelfde taken te geven als mannen, dan zou ik wellicht het weren van vrouwen uit bepaalde geestelijke posities ondersteunen. Of als de Bijbel duidelijk zou zijn op dit punt (en niet zo vaag), dan zou ik er ook voor zijn. En als mannen mij ervan kunnen overtuigen dat het weren van vrouwen een offer voor hen is, dan zou ik meer neigen naar een complementaire uitleg van de Bijbel. Ik denk echter dat het juist een groter offer voor hen zou zijn om capabele vrouwen gezag te geven.

Jennifer schrijft:

Diane, ik ben het met je eens. Paulus had in zijn culturele context een goede reden om te zeggen wat hij zei. Maar die culturele redenen bestaan nu niet meer, net zoals de voorschriften met betrekking tot de hoofdbedekking die in onze tijd nergens op slaan.

(Zie ook mijn artikelen over 1 Kor. 11)

Michael Kruse schrijft:

Inderdaad! Man en vrouw zijn als gelijken geschapen naar God's beeld. Ze zijn geroepen om samen te heersen over de schepping. Er is geen hiërarchie of rangorde in de scheppingsverhalen. Er is ontologisch (in het zijn) geen verschil tussen man en vrouw. Maar als het gaat om teleologie (het einddoel) wordt er gezegd dat vrouwen geen onderwijs en geen leiding aan mannen mogen geven; daar zijn ze niet voor bedoeld.
Waarom niet? Wat is het einddoel dat God hiermee wil bereiken? Zijn vrouwen bedrieglijk en niet te vertrouwen? Hebben ze niet de intellectuele capaciteiten? Deze beide argumenten zijn in de kerkgeschiedenis gebruikt. Als dit niet de redenen zijn, wat dan wel?
En noem dan ook gelijk een ander theologisch gebied waar teleologie (het doel waarvoor iets is gemaakt) verschilt van ontologie (de wezenskern van iets).
Diane stelt een cruciale vraag.

Schreef Priscilla de Hebreeënbrief?

2007-03-21T19:24:00.000+01:00

Als wij iemand een brief (of een email) sturen, dan zetten we de afzender erin.
Dat was in de oudheid niet anders. Er zijn ongeveer 14000 brieven bekend vanuit de oudheid. Allemaal beginnen ze met een begroeting, waarin de schrijver zich bekend maakt... Behalve één; de brief aan de Hebreeën. Dat is een zeer opmerkelijk feit!

Een mogelijke verklaring voor dit verschijnsel is dat deze brief geschreven is door een vrouw. Om te voorkomen dat de brief niet geaccepteerd werd (in een cultuur waar vrouwen niet meetellen) is de begroeting bewust weggelaten of verwijderd.
In het boek Waarom gen vrouwen? (Cunningham/Hamilton) staat in eindnoot 25 van hoofdstuk 11 (blz. 339):

De anonimiteit is zo verbazingwekkend dat dit wordt beschouwd als één van de aanwijzingen die vrouwelijk auteurschap suggereert.

Er zijn in de loop van de kerkgeschiedenis verschillende kandidaten voorgesteld: Paulus, Clemens van Rome, Barnabas, Apollos en anderen. Tegen al deze kandidaten zijn tegenargumenten in te brengen. Maar tegen het auteurschap van Pricilla is eigenlijk niets in te brengen.

Tot slot een opsomming van enkele feiten:

De Hebreeënschrijver heeft een sterke band met Rome (Hebr. 13:24). Priscilla voldoet hieraan (Handelingen 18:2).
Priscilla heeft in Efeze gewerkt (Handelingen 18:18-19). Timoteüs werkte daar ook (1 Timoteüs 1:3). Efeze is een mogelijke bestemming van de Hebreeënbrief (zie ook Hebreeën 13:23.)
Ze was een medewerker van Paulus (Romeinen 16:3). Sommige aspecten van de brief komen sterk overeen met Paulus' brieven.
Priscilla was een leraar (Handelingen 18:24-26).
In de opsomming van geloofshelden (Hebr. 11) komen ook vrouwen voor.

Het enige argument dat tegen Priscilla ingebracht kan worden is vrij zwak: Het kan geen vrouw geweest zijn...

Links:
http://www.godswordtowomen.org/studies/articles/hoppin.htm
http://www.cbeinternational.org/new/E-Journal/2006/06winter/06winterhoppin.html

De verlossende tendens en de ultieme ethiek

2007-02-24T14:53:00.000+01:00

Vervolg op: De hermeneutiek van de verlossende tendens

Critici van de hermeneutiek van de verlossende tendens hebben het
bezwaar naar voren gebracht dat de methode van de verlossende tendens
een ultieme ethiek probeert te ontwikkelen die verder gaat dan de
ethiek die we in de Bijbel vinden. Dit is echter een misvatting van de methode.

We kunnen de Bijbelse voorschriften indelen volgens een meerlagenmodel. Iedere laag vertegenwoordigt dan een bepaalde graad van abstractie.

Heb uw naaste lief als uzelf.	Matteüs 22:39	zeer abstract, context-onafhankelijk, ultieme ethiek
Onze enige verplichting was dat we de armen ondersteunden, en dat is ook precies waarvoor ik mij heb ingezet.	Galaten 2:10	minder abstract, meer concreet
Wanneer je de graanoogst binnenhaalt, oogst dan niet tot aan de rand van de akker en raap wat blijft liggen niet bijeen.	Leviticus 19:9	zeer concreet, context-afhankelijk, praktische toepassing

De laatste tekst is een voorschrift voor het volk Israël is een zeer specifieke (agraïsche) setting in een bepaalde tijd. Dit voorschrift is niet meer toepasbaar in onze tijd en cultuur. We moeten een stap omhoog op de ladder en komen uit bij de zorg voor de armen. Van daaruit kunnen we weer een stap omlaag om een concrete toepassing te zoeken, die in onze eigen tijd en cultuur past. (Bijvoorbeeld voedselbanken.)
Zorg voor de armen is weer specifieker (en concreter) dan je naaste liefhebben, want dat omvat veel meer dan alleen zorg voor de armen. Je naaste liefhebben is ook uit te werken in een meer concrete toepassing als er geen armen zijn.

De ultieme ethiek verandert dus niet en ontwikkelt zich niet. Maar bij de hermeneutiek van de verlossende tendens komt de praktische uitwerking wel steeds dichter bij de bedoelingen van de ultieme ethiek. Uiteindelijk wordt zelfs de maatschappij hervormd, zodat met b.v. komt tot afschaffing van slavernij.

Peepshow is kunst?

2007-02-15T21:04:00.000+01:00

De rechter is van mening dat een peepshow onder het bijzondere (lage) belastingtarief valt van 6%. Een peepshow heeft immers het karakter van een toneelvoorstelling. Kunst dus...

Ik ben zelf behoorlijk terughoudend om het woord kunst in de mond te nemen, maar sinds kort noemen anderen mij componist (zie mijn andere weblog en mijn uitgever voor details.) Kunst heeft iets te maken met creativiteit, iets voortbrengen wat er nog niet was.

Ga in gedachten even mee naar de Dordtse schouwburg Kunstmin, een monument, ingericht in neobarok stijl. We zetelen ons in het pluche om de toneelvoorstelling van deze avond te aanschouwen.

Na afloop (vreemd, er was geen applaus) rukt de schoonmaakploeg aan. De sigarettenpeuken worden bij elkaar geveegd en met chloor worden de vlekken van de vloer geboend. Was er trouwens wel een aanvang en een afloop? Het publiek kwam en ging, afhankelijk van hun entreebedrag...

Ergens klopt er iets niet. Peepshow... Toneel... Kunst? Het lijkt mij een truuk om onder de belasting uit te komen.

Een ander bezwaar is, dat de vrouw als koopwaar beschouwd wordt. Haar lichaam in de etalage, is dat kunst? En de man die in een klein hokje zijn lusten zit bot te vieren. Is dat kunst?

Onze Moeder in de hemel?

2007-02-13T20:10:00.000+01:00

Vervolg op: Waarom is Jezus een man? en God is geen man

Het is algemeen bekend dat de Bijbel in mannelijke beelden over God spreekt. Jezus leert ons bijvoorbeeld te bidden: Onze Vader in de hemel (Matteüs 6:9 NBV.)

Minder bekend is, dat in de Bijbel ook vrouwelijke beeldspraak wordt gebruikt als het over God gaat:

Uit welke schoot wordt het ijs geboren, wie baart de rijp van de hemel (Job 38:29 NBV)

Zoals een moeder haar zoon troost, zo zal ik jullie troosten (Jesaja 66:13 NBV)

Sion zegt: ‘De HEER heeft mij verlaten, mijn Heer is mij vergeten.’ Maar kan een vrouw haar zuigeling vergeten of harteloos zijn tegen het kind dat zij droeg? Zelfs al zou zij het vergeten, ik vergeet jou nooit. (Jesaja 49:14-15 NBV)

En in Johannes 3 wordt gesproken over opnieuw geboren worden uit de Geest (zie Johannes 3:1-8.)

Sommige metaforen vergelijken God zelfs met een moeder. Kunnen we God dan ook aanspreken met Moeder?

Er zijn er mijns inziens een aantal redenen om dit niet te doen:

In veel talen worden mannelijke vormen algemeen gebruikt. "Jongens, eten!" (Dit wordt zelfs geroepen als de groep uit louter meisjes bestaat.) Voor vrouwelijke vormen geldt dit niet. Moeder zou de indruk kunnen wekken dat God een geslacht heeft.
De naam Moeder zou associaties kunnen wekken met godinnenaanbidding. Het neo-paganisme kent godinnen. De God van de Bijbel is totaal anders.
Moeder komt in de Bijbel niet voor als naam van God. Als we Moeder gaan gebruiken als naam voor God, dan geven wij een naam aan God waarmee Hij zichzelf niet aan ons geopenbaard heeft.

Waarom is Jezus een man?

2007-02-10T14:50:00.000+01:00

Vervolg op: God is geen man

Als God niet mannelijk is, waarom kwam Jezus dan als man op aarde? Heeft dit een diepere theologische betekenis?

In de inleiding van het evangelie van Johannes lezen we:

Het Woord is mens geworden en heeft bij ons gewoond (Johannes 1:14)

In 1 Johannes 4:2 staat:

De Geest van God herkent u hieraan: iedere geest die belijdt dat Jezus Christus als mens gekomen is, komt van God.

Verder lezen we in de Bijbel veelvuldig dat Jezus zichzelf de Mensenzoon noemt. De nadruk ligt erop dat Jezus mens werd om mensen te redden. (Zie b.v. ook Filipenzen 2:5-9)

Ook in de geloofsbelijdenissen lezen we over de menswording van Jezus.

Die voor ons mensen en omwille van ons heil uit de hemel is neergedaald. En het vlees heeft aangenomen door de heilige Geest uit de Maagd Maria: en mens is geworden (geloofsbelijdenis van Nicea)

Die om ons mensen, en om onze verlossing uit de hemel is neergedaald en vlees heeft aangenomen uit de Heilige Geest en de Maagd Maria en mens is geworden. (Apostolische geloofsbelijdenis)

Wij geloven, dat in de Persoon van Jezus Christus, de goddelijke en menselijke naturen verenigd zijn, zodat Hij waarachtig God en waarachtig mens is. (Leerstelling 4 van het Leger des Heils)

Artikel 18 van de Nederlandse geloofsbelijdenis gaat over de menswording van Gods Zoon.

Met andere woorden: het menszijn van Jezus heeft een belangrijke theologische betekenis, aan het feit dat Hij een mannelijk mens was wordt geen theologische waarde toegekend.

Nu was het in de cultuur van de eerste eeuw ondenkbaar dat een vrouw rondtrok als leraar (rabbi) die (ook) mannen onderwees. Ze zou niet serieus genomen zijn. Trouwens, mannen spraken in het openbaar niet met vrouwen. Daarom was het nodig dat Jezus als man naar de aarde kwam.

God is geen man

2007-01-19T20:29:00.000+01:00

God is een man, een wijze oude man met een lange baard. Tenminste, dat is de populaire voorstelling die men van God heeft. Maar klopt dit wel?

In Numeri 23:19 (NBG) lezen we een merkwaardige tekst:

God is geen man, dat Hij liegen zou; of een mensenkind, dat Hij berouw zou hebben.

Deze tekst staat in de tweede orakelspreuk van Bileam. In het verhaal van Bileam (Numeri 22-24) wordt regelmatig gezegd dat Bileam alleen kon zeggen wat God hem in de mond legde. Dit blijkt niet alleen maar uit de woorden van Bileam zelf, maar ook de verteller heeft dit standpunt (zie b.v. Numeri 23:16.) We kunnen er dus vanuit gaan dat vers 19 een waarheid over God weergeeft.
Het woord dat in de NBG vertaling vertaald is met man (ish) heeft als betekenis mannelijk persoon, maar er zijn meer betekenissen mogelijk. Het woord kan ook de betekenis mens hebben, vooral als het wordt gebruikt in contrast met (een) God. Ook de parallel (een bekende vorm in de hebreeuwse poëzie) met mensenkind in hetzelfde vers is een aanwijzing dat hier de betekenis mens bedoeld wordt.
De Nieuwe Bijbelvertaling vertaald dan ook terecht:

God is geen mens, dat hij zijn woord zou breken of terug zou komen op zijn besluit.

Deze tekst kan dus niet aangevoerd worden om te beargumenteren dat God geen man is.

Hoewel...
Als God geen mens is, hoe kan Hij dan een man zijn? In Johannes 4:24 lezen we dat Jezus zegt: "God is Geest". En misschien moeten we ons ook Deuteronomium 4:15-18 ter harte nemen; we moeten ons geen beeld van God vormen als man of vrouw.

Als God letterlijk mannelijk (van geslacht) zou zijn, dan moeten we tot de conclusie komen dat mannen meer beeld van God zijn dan vrouwen. Genesis 1:27 maakt ons echter duidelijk dat de mens, man en vrouw, het beeld van God is.

Prekende vrouwen, een reactie

2007-01-03T21:55:00.000+01:00

In een reactie op Prekende vrouwen schrijft iemand:

Graag wil ik even reageren op de volgende zin:
"Houdt Paulus echt een hele verhandeling over het bedekken van het hoofd tijdens het spreken, om aan het eind te zeggen dat vrouwen eigenlijk helemaal niet mogen spreken?"

Volgens mij staat er nergens dat het om het bidden en spreken in de gemeente gaat. Ik denk dat het om het bidden en spreken in het algemeen gaat; thuis dus. Dit zegt dus helemaal niet dat de vrouw mag spreken in de gemeente.

Naar mijn mening gaat het in deze perikoop (1 Korintiërs 11:2-16) wel degelijk over bidden en spreken in de gemeente.

In de eerste eeuw kwam de gemeente samen in huizen. We hebben het dan dus over een thuissituatie, waarbij medegelovigen aanwezig zijn. Het onderscheid tussen in de gemeente profeteren of thuis profeteren is dus kunstmatig, het is een verschijnsel van onze culturele setting.
In hoofdstuk 14 staat profeteren duidelijk in de context van de samenkomst (zie b.v. vers 14.) Het is onwaarschijnlijk dat Paulus in dit gedeelte aan een privé-situatie denkt, profetie is immers tot mensen gericht (zie 1 Korintiërs 14:3.)
De context die op deze perikoop volgt gaat overduidelijk over de samenkomst. Gezien in deze context hoort deze perikoop bij dit gedeelte (hoofdstuk 11 t/m 14.)
Het laatste vers (16) gaat over gebruiken in de gemeente, niet over gebruiken thuis of in de maatschappij.
Bijbelvertalingen en commentaren gaan ervan uit dat het hier om voorschriften voor de gemeente gaat.
De Willibrordvertaling (herziene editie 1995) geeft als preicooptitel: Man en vrouw in de eredienst.
Het Boek zet erboven: Regels tijdens de bijeenkomsten.
De Studiebijbel schrijft in de inleiding op 1 Korintiërs (Deel 7B, blz. 5): De apostel richt zich vervolgens op zaken betreffende de eredienst [...] (11:2-14:40).

Een buitenbijbels citaat?

2006-12-22T14:15:00.000+01:00

Eerder schreef ik over de theorie, dat 1 Korintiërs 14:34-35 een citaat is.

Sommige uitleggers gaan ervan uit dat er in Korinte een minderheid was die de gelovigen onder het juk van de Joodse mondelinge wet wilde brengen. In vers 34 en 35 citeerd Paulus deze groep. In vers 34 doen ze een beroep op de wet:

Ze mogen niet spreken, maar moeten ondergeschikt blijven, zoals ook in de wet staat.

Bij de Joodse geschiedschrijver Flavius Josephus vinden we een vergelijkbaar beroep op de wet. In contra Apionem II paragraaf 25 vinden we:

De vrouw, zegt de wet, is in alle opzichten minderwaardig aan de man. Laat haar daarom onderdanig zijn.

Dergelijke wetten zijn in het Oude Testament niet te vinden. Toch (zo blijkt uit het citaat van Josephus) waren zulke voorschriften in die tijd wel in omloop. Daarom is er veel voor te zeggen dat het hier gaat om een citaat vanuit de mondelinge traditie.
Het is onwaarschijnlijk dat Paulus zelf een dergelijk Judaïzerend citaat gebruikt. Temeer omdat hij elders de noodzaak van de besnijdenis ontkent (zie 1 Korintiërs 7:18-19.) Het citaat vanuit de mondelinge wet (vers 34b) is dus onderdeel van een groter citaat van Paulus' tegenstanders (vers 34 en 35.)

Vers 36 begint met een η (eta) in het Grieks. (In de NBV wordt dit woord niet vertaald.) De η wordt vaak gebruikt om een retorische vraag te introduceren, waarop het antwoord een duidelijk "Nee!" is. Ook wordt het gebruikt om een duidelijk contrast met het voorafgaande aan te geven.
Bij elkaar zijn dit goede argumenten om aan te nemen dat het hier om een citaat gaat, wat Paulus vervolgens sterk ontkent.

Sinterklaas, wie kent hem niet?

2006-12-02T09:54:00.000+01:00

Nicolaas van Myra was aan het begin van de vierde eeuw bisschop te Myra, de toenmalige hoofdplaats van Lycië in Klein-Azië (het huidige Turkije.)

Van zijn leven is niet zoveel bekend. Hij is de hoofdpersoon in tal van legenden. Hij zou wonderen hebben verricht, zoals het opwekken van doden. Zeer waarschijnlijk was hij aanwezig op het Concilie van Nicea in 325. Hij stierf op 6 december (van het jaar 345 of 352.)

Eén van de mooiste verhalen rond sint Nicolaas vind ik het volgende:

In de tijd van sint Nicolaas moest een jonge vrouw voordat ze ging trouwen een bruidsschat hebben (geld of goederen die zie meebracht voor haar man). Men vond namelijk dat een man meer waard was dan een vrouw. Sint Nicolaas wilde een arme edelman helpen die drie dochters had, maar hij wilde het ongemerkt doen. Hij wilde niet geprezen worden om zijn vrijgevigheid. Hij gaf puur om de vreugde van het geven. Dus werden er drie zakken goud door het raam van de edelman gegooid. Zo redde sint Nicolaas de drie dochters, die anders in de prostitutie terechtgekomen zouden zijn.

Dat is heel wat anders dan een startsubsidie!
(In oktober stelde GroenLinks in Amsterdam voor om prostituees een startsubsidie te geven. Karina Schaapman merkte op: "Laten we nou niet gaan denken dat vrouwen in de prostitutie terecht komen via een cursus beroepsoriëntatie.")

Huiselijk geweld (2)

2006-12-01T23:44:00.000+01:00

In een commentaar (#5) op het bericht met de brief (zie mijn vorige bericht) schrijft James Petticrew:

Helaas heb ik als voorganger met diverse situaties zoals deze te maken gehad en met heel veel in mijn vorige functie als politieman. Deze mannen manipuleren hun vrouw met selectief gebruik van bijbelteksten; je moet "gehoorzamen" en wat Jezus zegt over echtscheiding, terwijl ze geen aandacht besteden aan wat Jezus zegt over liefde en wat het Nieuwe Testament zegt over mannen die hun vrouw liefhebben zoals Christus de gemeente heeft liefgehad. Mijn standaard reactie is altijd dat, op het moment dat iemand zijn of haar partner slaat, hij of zij de huwelijkbeloften verbreekt. Mocht de andere partner een scheiding aanvragen, dan formaliseert deze slechts de breuk die de geweldadige partner met zijn of haar acties veroorzaakt heeft.

Mijn ervaringen als politieagent motiveren mij ook om iedere vrouw die me vertelt dat ze regelmatig fysiek of emotioneel mishandeld wordt aan te sporen om het huis te verlaten of de dader gerechtelijk te laten verwijderen. Ik heb lichamen uit huizen moeten weghalen, sommigen dood, sommigen afschuwelijk verwond, op plaatsen waar vrouwen gestimuleerd waren om bij de dader te blijven. Ik doe een beroep op iedere pastorale werker om nooit een vrouw te stimuleren om bij een man te blijven die haar fysiek mishandeld en ik laat zulke mannen duidelijk weten dat ik in de rechtzaal tegen ze zal getuigen als hun gedrag niet stopt. Ik heb hier een heel uitgesproken mening over, dit is niet een interessant academisch en bijbels debat, dit is een zaak waarbij levens op het spel staan!

Huiselijk geweld

2006-12-01T22:11:00.000+01:00

Op Jesus Creed staat een brief van een vrouw, een zeer triest verhaal over haar ervaringen met huiselijk geweld (hier onverkort overgenomen en vertaald met toestemming.)

(Waarschuwing: voor slachtoffers van misbruik kan het vervolg nare herinneringen oproepen.)

Ik ben opgevoed in een fundamentalistisch kerkgenootschap door traditionele ouders die elkaar respecteerden. Ik ben naar de universiteit geweest, heb een master graad gehaald en ben onderwijzeres geworden. Toen de kinderen jong waren had ik geen werk, maar nu werk ik fulltime, ik heb tijd voor de kinderen en beheer de gezinsfinanciën, bank- en belastingszaken. Ik ben iemand die je kan helpen met je belastingaangifte of met computerproblemen. Ik kan technische problemen oplossen, maar ik ben niet in staat om goed voor mezelf te zorgen.

Ik ben opgevoed met de overtuiging dat een vrouw een opleiding zou moeten hebben, maar ook dat ze moet trouwen en, eenmaal getrouwd, nooit scheiden. Dit was onacceptabel in de christelijke gemeenschap.

Ik leerde een christelijke jongeman kennen, die voorganger wilde worden. Het leek erop dat dit ook voor mij de goede richting was en ik voelde aan dat we veel gemeenschappelijk hadden. We trouwden toen we onze opleiding afgerond hadden.

Mijn man had mij in het begin duidelijk gemaakt dat hij wilde dat ik hem gehoorzaamde. Er waren toen verscheidene redenen waarom ik dacht dat dit acceptabel was, het stond tenslotte in onze huwelijkbeloften. Onze doelstellingen sloten zo naadloos op elkaar aan, dat ik dacht dat dit nooit een probleem zou zijn. Ik kan me dat nu nauwelijks nog voorstellen.

Na ons trouwen vonden we beiden een goede baan. Door verschillende oorzaken kregen we geen bediening als voorganger. We waren echter altijd toegewijde gemeenteleden.

Kort na ons huwelijk werd duidelijk dat er van me verwacht werd om van alles en nog wat gehoorzamen; duidelijk gegeven opdrachten, vage opdrachten en opdrachten die nooit uitgesproken waren.

25 jaar lang ben ik wekelijks geslagen, mishandeld, toegetakeld en vernederd. Ik ben tegen mijn wil vastgehouden, er werd tegen mij geschreeuwd en gescholden. Ik heb elk schunnig woord naar mijn hoofd geslingerd gekregen. Maar ik ben maar één keer in mijn gezicht toegetakeld. Daarna was het steeds op mijn bovenarmen en mijn benen. Ik ben neergeslagen, geschopt en geduwd waar de kinderen bij waren. Ik ben, tegen mijn wil in, in een kamer gehouden terwijl ik uren moest luisteren naar gepreek over mijn opstandigheid en waar ik bedreigd werd met het ergste geweld.

We hebben het klaargespeeld om twee kinderen te krijgen en vele jaren ben ik thuisgebleven bij de kinderen. Ik bad altijd dat mijn man weg zou zijn voor zaken als de kinderen hun verjaardagsfeestje hadden, dan kon hij het niet verpesten.

Hij maakte ons leven miserabel maar sloeg de kinderen nooit. Als hij vond dat ze iets fout deden dat zei ik direct dat ik toestemming had gegeven, of zelf dat ik gezegd had dat ze het moesten doen. Jarenlang heb ik zijn geweld opgevangen. Ik zorgde dat hij kwaad op mij zou worden, zodat hij mij zou slaan en de kinderen met rust zou laten. Natuurlijk zijn de kinderen wel getuige geweest van enkele zeer gewelddadige gebeurtenissen. Hij bepreekte hen ook regelmatig urenlang. Dat kon ik niet tegenhouden.

Jarenlang bewoog ik mij in de richting van depressie en geestelijke disassociatie. Gelukkig bleef ik bezig met het lezen van wetenschappelijke literatuur over sociale gerechtigheid in relatie tot ras en armoede. Op een gegeven moment raakte ik ervan overtuigd dat het niet Gods bedoeling was dat de ene groep mensen permanent onderdanig was aan de andere, en ik begon mijn eigen omstandigheden in dit licht te zien. In mezelf erkende ik dat mijn onderdanigheid verkeerd was en geloofde ik dat het Gods bedoeling was om als gelijke te functioneren. Hoewel dit inging tegen de leer van mijn kerk begon ik te bewegen in de richting van hoop en overleven.

Toen ik uiteindelijk echtscheiding begon te overwegen, was ik bang dat hij gezamenlijk gezag zou krijgen. Ik kon de gedachte niet verdragen dat de kinderen bij hem zouden zijn, terwijl ik er niet bij was, dus besloot ik bij mijn man te blijven totdat de kinderen volwassen zouden zijn. Een paar jaar geleden is het lichamelijk geweld beëindigd door tussenkomst van de politie.

Toch zijn de bedreigingen, het psychologisch misbruik en de drang om mij te onderwerpen doorgegaan. Mijn man voedde zich met iedere opmerking in de kerk over de onderdanigheid van vrouwen. Hij maakte er regelmatig een punt van dat ik niet onderdanig was. Dat was ik niet, maar ik was trouw en deed mijn taken op mijn werk en in het gezin zo goed mogelijk. Uiteindelijk gaf iedere uitgeschreeuwde ontkenning van mijn eigen onderdanigheid een zekere mate van verlichting van het misbruik, en verving het door afstand; in dit geval levensreddende afstand. Ik begon mij te realiseren dat mijn oorspronkelijk stilzwijgende acceptatie van onderworpenheid het misbruik mogelijk gemaakt had.

Ik ben 30 jaar lang zeer loyaal geweest, vanaf mijn verloving tot enkele maanden geleden. Ik heb nog nooit iemand over het misbruik verteld. Ik verzon uitvluchten en moffelde het weg. Mijn trouw en loyaliteit waren onwankelbaar. Uiteindelijk realiseerde ik me dat, als de kinderen het huis uit gaan, en dat zal snel gebeuren, ik alleen zal achterblijven in huis met iemand waar ik bang voor ben om alleen bij te zijn.

Ik realiseer me dat gewelddadigheid ziekelijk is en niet het resultaat van verkeerd onderwijs. Maar toch, de leer van onderdanigheid en loyaliteit werd me iedere dag ingeprent om de schuld in mijn schoenen te schuiven en om me stil te houden. Mijn man vertelde me dat als ik iemand iets zou vertellen over onze privé-zaken (hij doelde op het misbruik) dat hetzelfde was als ontrouw en dat ik daarvoor gestraft zou worden.

Ik ben pas begonnen met het nemen van praktische stappen om uit deze situatie te komen. Nu moet ik onder ogen zien dat ik voor de wet medeverantwoordelijk ben voor onze financiële situatie en onze schulden. Ik ban medeverantwoordelijk voor wat er met onze kinderen gebeurd is. Ik ben verantwoordelijk om een oplossing te zoeken voor mijn pensioenproblemen. Ik ben medeverantwoordelijk voor het beslissen over ons huis en onze bezittingen, en de toekomst van de kinderen. Ik kan niet tegen mijn advocate zeggen dat mijn man het 'hoofd' is. Zoiets is onbruikbaar in de rechtzaal. Ik kan niet pleiten voor verminderde toerekeningsvatbaarheid op grond van bijbelteksten.

Ik geloof dat niemand ooit onderdanigheid zou moeten prediken of het woord op de lippen nemen, tenzij hij 24 uur per dag, 7 dagen in de week geleefd heeft in onderworpenheid aan een ander onvolmaakt mens. Mannen spreken er gemakkelijk over dat vrouwen hun beperkingen moeten accepteren... hebben ze enig idee?

Ik schrijf dit om mensen bekend te maken met de geheime en ongepubliceerde aard van dit probleem in de christelijke gemeenschap. Ik vroeg de vrouw van onze voorganger naar een boek over huiselijk geweld 'om aan een vriendin te geven', ze zei dat ze niet direct zo'n boek kende. Niemand van degenen die mij kennen in onze kerk heeft er enig idee van dat dit over mij gaat. Maar christenen moeten weten dat de leer van onderdanigheid heeft bijgedragen aan datgene wat mij gebonden heeft gehouden aan een ernstig, ziekelijk probleem: gewelddadigheid.

Vrome vrouwen naar de hel?

2006-11-17T20:15:00.000+01:00

Op Women in Ministry schrijft Cheryl een bericht Godly women need to repent?

Enkele citaten:

Het afgelopen weekend sprak ik met een voorganger van een kerkgenootschap waar men gelooft dat vrouwen geen bijbelonderwijs aan mannen mogen geven. Ik stelde hem een aantal vragen over zijn zienswijze. Ik keek op van zijn antwoorden.
Ik vroeg hem of er een wet was die het godvrezende vrouwen verbood om ware bijbelse leer te onderwijzen aan mannen.
Ja, was zijn antwoord.
Ik vroeg hem of ongehoorzaamheid aan deze "wet" een zonde tegen God was.
Ja, was zijn antwoord.
Ik vroeg hem of, wanneer ik mannen de Bijbel onderwees en vervolgens geen berouw toonde van deze zonde voor mijn dood, ik dan naar de hel zou gaan.
Hij zei ja.
Laat dit eens tot je doordringen. Ik ga naar de hel omdat ik bijbelse waarheden verkondig. Niet omdat ik immoreel ben of omdat ik God haat.
Dit heeft alles te maken met het gebruiken van de mij door God gegeven gaven. Deze traditie beweert dat ik naar de hel ga, omdat ik weiger om de mannen mijn bijbelstudies uit te schoppen.

Dit is een zeer merkwaardige visie. Als mannen bijbelstudie geven (waardoor mensen groeien in liefde, heiligheid en dichter bij God komen) dan is dat een goede zaak. Als vrouwen dit doen (met exact hetzelfde resultaat) dan is het zonde.
Ook als je dit in minder extreme termen uitdrukt (en met minder rigoreuze gevolgen) dan nog zie ik er de logica niet van in...

Gelijk maar verschillend (2)

2006-11-12T15:28:00.000+01:00

Vervolg op: Gelijk maar verschillend (1)

Vroeger waren de zaken duidelijk. Mannen waren superieur en vrouwen waren inferieur. Daarom was de man het hoofd van het gezin en konden alleen mannen leidinggevende functies bekleden.

In ongeveer het midden van de negentiende eeuw kwam er toch wat onduidelijkheid. De traditionele methode van bijbeluitleg werd, in het licht van nieuwe inzichten omtrent slavernij, betwijfeld. De kwestie van de ongelijkheid van vrijen en slaven werd ook toegepast op mannen en vrouwen. Eén van de kenmerken van de evangelische beweging eind negentiende, begin twintigste eeuw was de ondersteuning van kiesrecht en gelijkheid voor vrouwen.

Toch werd tot ver in de twintigste eeuw nog vaak volgehouden dat vrouwen gewoon onderdoen voor mannen (inferioriteit). Er werd bijvoorbeeld gedacht dat vrouwen gemakkelijker misleid werden dan mannen. Na de zeventiger jaren waren dergelijke ideeën onhoudbaar.

Nu komt de leer van gelijkheid in wezen, maar verschillend in rol ten tonele. Hiermee proberen de complementaristen recht te doen aan de moeilijke verzen, die een bepaalde rangorde tussen man en vrouw lijken te leren.

De complementaristen mogen dan zeggen dat het egalisme een nieuwe leer is. Dat klopt. Deze uitleg is pas anderhalve eeuw gangbaar. Het complementarisme is echter nog veel nieuwer! Het 'gelijk in wezen maar ongelijk in rol' is nog geen dertig jaar oud.

Gelijk maar verschillend (1)

2006-11-10T21:09:00.000+01:00

In dit bericht begin ik met de redenatie van complementaristen dat man en vrouw gelijk zijn, maar verschillend. Gelijk in wezen, maar ongelijk in rol (equal in being but unequal in role.)

Als ik het complementaire gedachtengoed goed begrepen heb, dan mag de vrouw bepaalde taken in de gemeente niet vervullen. Anderen leren dat een vrouw (in een aantal situaties of altijd) onder leiding van een man moet staan. (Haar echtgenoot, haar vader, de oudsten van de gemeente.) Er zit wat variatie in de theorie, maar het komt erop neer dat de vrouw ondergeschikt is aan de man. Toch is zij (ontologisch) gelijk aan de man.

Nu is het zo dat er niets is, dat iets aan deze ondergeschiktheid kan veranderen.

studie niet
leeftijd niet
promotie niet
capaciteiten en gaven niet
groei naar volwassenheid niet
zelfs geestelijke verlossing niet

De ondergeschiktheid van de vrouw wordt puur en alleen bepaald door de vrouwelijkheid van de vrouw. Door niets anders.

Daarom is er volgens deze redenatie iets intrinsieks aan de vrouw dat haar inferieur maakt aan de man; (ontologisch inferieur dus.) Het credo gelijk maar verschillend is een drogredenering.

Alle mensen zijn gelijk, maar mannen zijn iets meer gelijk dan vrouwen?

De hermeneutiek van de verlossende tendens

2006-11-07T22:59:00.000+01:00

De idee achter de hermeneutiek van de verlossende tendens (Engels: redemptive-movement hermeneutic) is het volgende:
Ten grondslag aan een bepaald bijbelgedeelte ligt een ultiem etisch principe. De Bijbel is echter geschreven in een bepaalde culturele context. Het bijbelgedeelte past het ultieme principe toe, passend binnen die cultuur, maar ook hervormend. Er wordt een beweging gemaakt in de richting van de ultieme ethiek. Een verlossende tendens die zich in zekere mate afzet tegen de culturele context.

Het X-Y-Z principe (Discovering Biblical Equality, blz. 383)

Deze ontwikkeling in de Bijbel herkennen we als een voortgaande weg, een steeds meer verlossende tendens in de toepassing van de ultieme ethiek.

Een goede toepassing van deze hermeneutiek zien we bij slavernij. Het Oude Testament kende voorschriften voor het houden van slaven, die zich positief onderscheidden van hoe de omliggende culturen met slaven omgingen. Het Nieuwe Testament maakt slaven tot mensen van gelijke status:

niet meer als een slaaf, maar als veel meer dan dat, als een geliefde broeder (Filemon :16 NBV)

In het verdere verloop van de geschiedenis hebben naastenliefde en de idee van gelijkwaardigheid van alle naar Gods beeld geschapen mensen ertoe geleid om slavernij volledig af te schaffen.

In de Bijbel kunnen we ook een verlossende tendens voor vrouwen herkennen. Van 'bezit van de man' naar gelijk met de man, aanvullend, zonder hierarchie.'

Het enige recht van de vrouw is het aanrecht...

2006-11-03T21:17:00.000+01:00

Ook oudere vrouwen moeten zich ingetogen gedragen, ze mogen niet kwaadspreken of verslaafd zijn aan wijn. Ze moeten goede raad weten te geven, en de jonge vrouwen voorhouden dat ze hun man en kinderen moeten liefhebben, dat ze ingetogen, kuis, zorgzaam in het huishouden en vriendelijk moeten zijn, en dat ze het gezag van hun man moeten erkennen. Dan wordt het woord van God in ere gehouden. (Titus 2:3-5 NBV)

In dit gedeelte zien we de huishoudcodes terugkomen. In het Griekse denken was de paterfamilias degene die zijn huishouden moest besturen. Hij had absolute autoriteit over zijn vrouw, zijn slaven en zijn kinderen. Dit is de maatschappelijke achtergrond van de bijbelgedeelten die ingaan op de huishoudcodes (Efeziërs 5:21-6:9; Kolossenzen 3:18-4:1; 1 Petrus 2:18-3:7 en Titus 2:3-4.)

De paterfamilias is degene met de macht in deze maatschappelijke structuur. Maar in deze bijbelgedeelten wordt hij juist opgeroepen het belang van de anderen te zoeken.
De bijbelse principes van liefde en wederzijdse onderdanigheid, maakten de Grieks-Romeinse familiestructuur in feite betekenisloos. Maar het rigoreus omverwerpen van de sociale structuren zou een smet op het evangelie geworpen hebben. Het zou de kerk in opspraak gebracht hebben. Als reden voor de voorschriften die Paulus geeft in Titus 2 geeft hij dan ook:

opdat het woord Gods niet gelasterd worde. (Titus 2:5 NBG)

Hoe kunnen wij dit principe het best toepassen in onze tijd? Door de Grieks-Romeinse ideeën over de familiehiërarchie nieuw leven in te blazen? Het enige recht van de vrouw is het aanrecht? Dat zou in onze geëmancipeerde tijd het evangelie juist in diskrediet brengen! En Paulus maakt ons hier juist duidelijk dat we dat moeten zien te voorkomen!

De uitwerking van een bijbels principe kan in een andere context dus tot een tegenovergestelde praktische toepassing leiden.

Wat zou je met je leven gedaan hebben... ?

2006-11-03T20:25:00.000+01:00

Scot McKnight stelt in een bericht op Jesus Creed de volgende vraag:

Geloof je werkelijk dat mannen en vrouwen gelijkwaardig zijn? Heb je de neiging om vrouwen als inferieur te zien? Of doen of zeggen we dingen die maken dat vrouwen zich minderwaardig voelen?

In een commentaar op hierop schrijft Molly:

"Wat zou je met je leven gedaan hebben als je een man was geweest?"

Ik had me die vraag nog nooit gesteld, maar nu drong die zich krachtig op... Ik wist het antwoord zonder erover na te denken, en dat verbaasde me nog meer. "Ik zou een theologische opleiding gedaan hebben, en ik zou nu ergens aan het preken zijn, aan het onderwijzen, mijn toekomstvisie doorgeven."

Maar omdat ik geen man ben is die gedachte nooit in me opgekomen, nog nooit, niet éénmaal. Tot op dat moment dat de Geest me deze vraag influisterde. En ik liet me op de vloer vallen en liet mijn tranen de vrije loop.

Ik voelde dat deze vraag rechtstreeks mijn hart aansprak - en me in zekere zin vroeg: "Waarom zou je, alleen maar omdat je geen man bent, Mijn roeping ontkennen?"

[...]

Ik dacht dat dat verlangen in mij zonde was, rebellie, iets om de kop in te drukken en er nooit meer aan te denken, het nooit te erkennen... Nu blijkt dat het niet slecht was, maar dat God het daar geplaatst had, met een bepaalde bedoeling. Maar met mijn patriarchale bril op had ik die bijna gemist.

Alle lastige kinderen het land uit, pardon?

2006-10-29T15:34:00.000+01:00

Kinderen die op één kamer wonen met hun ouders. Onvoldoende geld hebben voor gezonde voeding. Van hot naar her verhuizen.

Kinderen van ontspoorde ouders? Nee! Kinderen van ouders die weggevlucht zijn, om een veilige plaats te zoeken voor hun gezin. In ons land!

Dat kan anders. Dat moet anders!

Zie: Plakken voor pardon.

In dienst word je een man

2006-10-27T20:17:00.000+02:00

"In dienst maken ze een man van je," werd er vroeger gezegd. Volgens mij was ik al een man toen ik in militaire dienst ging. Als ik het me goed herinner al vanaf m'n geboorte...

Mijn ervaring is dat dienst niet zo'n goede invloed heeft op onze mannen. Vooral voor wat betreft de beeldvorming van vrouwen. Die hangen daar namelijk als koopwaar aan de muren (nou ja, hun foto's dan.)
In bepaalde mannenwerelden zijn vrouwen 'dozen' (dingen waar ze iets in kunt stoppen) of 'mutsen' (gebruiksvoorwerpen om ergens overheen te schuiven.) De objectificatie van de vrouw noemen we dat. Vrouwen worden niet gezien als personen, maar als sexobjecten.
Een bepaalde periode van mijn diensttijd was ik gelegerd in een kazerne waar 's avonds over het lokale kabelnetwerk pornofilms gedraaid werden.

Afgelopen week heeft mevrouw Jorritsma, als voorzitter van de Taskforce Vrouwen, Veiligheid en Conflict het voorstel gedaan om prostituees mee te sturen op militaire missies. Lekker beeld schetst dit. Mannen zijn sexbeesten die zich niet kunnen beheersen, daarom moeten er maar wat vrouwobjecten meegestuurd worden, dan kunnen we het 'onvermijdelijke' wat richting geven. (Daar moet je dan de oorlog mee winnen...)

Nee! Zo willen we als Nederlanders toch niet met elkaar om gaan, hoop ik?
De Bijbel leert ons dat het anders kan. Jezus ging niet-sexuele relaties aan met hoeren. Paulus had vrouwen als naaste medewerkers. En de vrucht van de Geest is [...] zelfbeheersing. (Galaten 5:22-23, zie ook vers 19)

Tien redenen tegen de man in het ambt

2006-10-27T12:47:00.000+02:00

Even wat humor tussendoor. (bron: Maggi Dawn)

De plaats van de man is in het leger.
De verplichtingen van het 'ambt' kunnen mannen met kinderen afleiden van hun verantwoordelijkheid als ouder.
Lichaamsbouw geeft aan dat mannen meer geschikt zijn voor taken als het omhakken van bomen en het worstelen met bergleeuwen. Het is voor hen onnatuurlijk om andersoortig werk te doen.
De man is eerder dan de vrouw geschapen. Dat maakt duidelijk dat de man een prototype is. Mannen vertegenwoordigen dus eerder een experiment, dan de uiteindelijke bekroning van de schepping.
Mannen zijn te emotioneel om priesters of voorgangers te zijn. Dit wordt gemakkelijk aangetoond door hun gedrag bij voetbalwedstrijden.
Sommige mannen zijn knap; zij zullen de vrouwelijke gemeenteleden te veel afleiden.
Het ambt van herder houd in: zorgdragen voor de gemeente. Maar dat is traditioneel gezien geen mannelijke rol. Integendeel! Vrouwen werden al sinds vanouds gezien als beter toegerust voor verzorging dan mannen. En niet alleen dat, ze voelden zich er ook vaker toe aangetrokken. Dit maakt hen vanzelfsprekend het meest geschikt voor het ambt.
Mannen zijn extreem gevoelig voor geweld. Echte mannen zullen een oneenigheid alleen maar willen beslechten door een gevecht. Zodoende zijn ze slechte rolmodellen en gevaarlijk onstabiel in leidinggevende posities.
Mannen kunnen best betrokken zijn bij kerkelijke activiteiten, zelfs zonder ambt. Ze kunnen het pad aanvegen, het kerkdak repareren, en misschien zelfs de zang leiden op vaderdag. Door zichzelf te beperken tot dergelijke traditionele mannelijke rollen kunnen ze nog altijd van vitaal belang zijn in het kerkelijk leven.
De persoon die Jezus verraadde in het nieuwtestamentische verslag, was een man. Zijn gebrek aan geloof en de daaruit voortvloeiende straf zijn daarom een symbool van de ondergeschikte positie die alle mannen zouden moeten innemen.

Het trieste feit is wel, dat dergelijke redenen serieus gebruikt worden tegen vrouwen in leidinggevende posities...

Hoerenlopen is niet normaal

2006-10-23T17:44:00.000+02:00

Op tussenpauze schrijft Karina Schaapman een artikel over prostitutie. Het is een vrij lang stuk, maar de moeite van het lezen waard.
Een citaat:

In Zweden, waar een even feministische lobby als in Nederland tot radicaal andere conclusies kwam, is de hoerenloper sowieso strafbaar. Daar domineert de visie dat in een samenleving waarin man en vrouw gelijk zijn, je geen vrouwen koopt. Het verbod op prostitutie heeft in Zweden een belangrijke signaalfunctie: hoerenlopen is daar niet ’normaal’.

Marta en Maria (Lucas 10:38-42)

2006-10-21T11:42:00.000+02:00

Toen ze verder trokken ging hij een dorp in, waar hij gastvrij werd ontvangen door een vrouw die Marta heette. Haar zuster, Maria, ging aan de voeten van de Heer zitten en luisterde naar zijn woorden. Maar Marta werd helemaal in beslag genomen door de zorg voor haar gasten. Ze ging naar Jezus toe en zei: ‘Heer, kan het u niet schelen dat mijn zuster mij al het werk alleen laat doen? Zeg tegen haar dat ze mij moet helpen.’ De Heer zei tegen haar: ‘Marta, Marta, je bent zo bezorgd en je maakt je veel te druk. Er is maar één ding noodzakelijk. Maria heeft het beste deel gekozen, en dat zal haar niet worden ontnomen.’ (Lucas 10:38-42 NBV)

Maria zat aan de voeten van rabbi Jezus. In Handelingen 22:3 komen we deze uitdrukking ook tegen. Paulus zeg hier:

Ik heb als leerling aan de voeten van Gamaliël gezeten.

Paulus vertelt hier over zijn opleiding onder de bekende rabbi Gamaliël. De Studiebijbel zegt hierover:

Tijdens het onderricht dat dikwijls in de zuilengangen van de tempel plaatsvond, zaten de leerlingen ‘aan de voeten’ van hun leermeesters op de grond. Alleen de ‘rabbi’ was op een stoel gezeten. Op deze manier werd ook het respect voor de leermeester tot uitdrukking gebracht.

In feite lezen we hier dus dat Maria een leerling was van Jezus. Wij zouden zeggen dat Maria theologiestudent was.
En daar zit 'm de pijn van Marta's opmerking! In de cultuur van die tijd was het not done dat een vrouw tussen de mannen ging zitten als theologiestudent. De plaats van de vrouw was in het huishouden. Ziet de Heer dat dan niet?

Nee, de Heer ziet dat heel anders. Dat denken over de plaats van de man (aan Jezus' voeten) en de plaats van de vrouw (aan het aanrecht) vinden we bij Hem niet terug. Maria heeft het beste deel gekozen. En haar cultuur, haar zus en haar Heer nemen dat haar niet af.

Wanneer heb je voor het laatst een oog uitgerukt?

2006-10-15T16:53:00.000+02:00

"Het staat er toch?" wordt wel eens gezegd. Er wordt dan verwezen naar een bepaald bijbelvers, waarin een bepaald voorschrift staat; een zogenaamde bewijstekst. De veronderstelling is dan dat dit voorschrift letterlijk toegepast moet worden.

Toch zijn er altijd wel andere teksten aan te wijzen, die niet zo letterlijk toegepast worden. Over het algemeen hebben mensen die zulke uitspraken doen hun beide ogen nog:

Brengt je oog je op de verkeerde weg, ruk het dan uit en werp het weg (Matteüs 18:9)

We snappen allemaal wel, dat Jezus hier een vorm van overdrijving gebruikt om een punt te maken.
We groeten elkaar niet met de heilige kus (2 Korintiërs 13:12.)
We laten ons niet dopen voor de doden (1 Korintiërs 15:29.)
We verwachten niet dat alle mannen met de handen omhoog bidden (1 Timoteüs 2:8.)
We schrijven niet voor dat vrouwen met bedekt hoofd bidden (1 Korintiërs 11:5.)

Het staat er toch? Ja, het staat er. Maar waarom staat het er. Wat was de bedoeling in die tijd voor de lezers? En welke principes kunnen we eruit halen? En wat betekenen deze principes dan in onze situatie en in onze tijd?
En ook niet onbelangrijk: worden er in de Bijbel nog andere dingen over dit onderwerp gezegd?

Met "het staat er toch" komen we niet ver. De grote lijnen van de bijbelse boodschap zijn vrij duidelijk. De moeilijke verzen zullen we moeten beoordelen in het licht van de duidelijkere teksten.

Er zijn enkele teksten in de Bijbel die lijken te zeggen dat vrouwen in de gemeente moeten zwijgen of onderdanig moeten zijn. Ik geloof niet dat deze bewijsteksten voldoende aanleiding geven voor een taakverdeling op grond van geslacht.

Zie:
Zwijgende vrouwen (1)
Zwijgende vrouwen (2)
Zwijgende vrouwen (3)
Prekende vrouwen

Authentein
Nu even niet!
Een vrouw in enkelvoud

Echte mannen spelen voetbal

2006-10-06T20:37:00.000+02:00

Er bestaan in onze samenleving hardnekkige ideeën over mannelijkheid. Klassiek is natuurlijk de gedachte dat een man niet mag huilen. Maar ook de gedachte dat ballet typisch iets voor vrouwen is (eigenlijk alleen voor kleine meisjes) viert hoogtij. Een man die aan ballet doet zal wel een homo zijn...
Zo nu en dan is de christelijke wereld ook besmet met dergelijke denkbeelden; vaak overgoten met een geestelijk sausje. In het Nederlands Dagblad van 4 oktober stond een interview met de Zuid-Afrikaan dr. P.H. Botha over homosexualiteit.

In het interview gaat Botha in op de oorzaken van homosexualiteit. Hij geeft aan dat de Bijbel homosexualiteit een zonde noemt. Homosexualiteit is niet het onderwerp van dit weblog, maar in het interview komt wel een opmerking voor, die naar mijn idee betrekking heeft op een verondersteld idee van mannelijkheid.

Is homoseksualiteit daarmee een keuze?
Ja, maar die keuze wordt wel beïnvloed door een bepaalde biologische aanleg. Je hebt robuuste jongens die graag voetballen. Je hebt ook zachte types met belangstelling voor kunst of mode.

Als ik het goed begrepen heb, wordt voetballen hier in verband gebracht met (heterofiele) mannelijkheid en kunst en mode met (homosexuele) vrouwelijkheid.
Wat heeft belangstelling voor kunst te maken met aanleg voor homosexualiteit? Wie het weet mag het zeggen...
Belangstelling voor kunst, mode en voetballen heeft gewoon te maken met persoonlijke interesse. Persoonlijk heb ik bijvoorbeeld helemaal niets met voetbal. En ik kom vaak genoeg mannen tegen die er net zo over denken; daarmee kunnen we het idee dat voetbal iets met mannelijkheid te maken heeft definitief naar het rijk der fabelen verwijzen.

Je zou net zo goed kunnen zeggen dat voetballende vrouwen een lesbische aanleg hebben. Laten we ophouden onze culturele (en dus tijd- en plaatsgebonden) ideeën over mannelijkheid en vrouwelijkheid om te zetten in geestelijke wetmatigheden.

Vriendschap met het andere geslacht

2006-09-24T21:37:00.000+02:00

Sommige mensen geloven dat vriendschap met iemand van het andere geslacht niet mogelijk is. Sommigen geloven zelfs dat zulke vriendschappen 'onbijbels' zijn.

Ik geloof dat we, door zo te denken, onszelf reduceren tot een louter sexueel wezen.
Is de mens dan geen sexueel wezen? Jawel, de mens is ook een sexueel wezen; maar we zijn zoveel meer dan dat. En juist in vriendschappen kunnen we zoveel voor elkaar betekenen en van elkaar leren ten aanzien van allerlei aspecten van dat menszijn.

Maar lopen we dan geen risico? Er kan toch een romantische relatie ontstaan tussen mensen die al getrouwd zijn?
Dat is inderdaad zo. Er is een risico. Maar is het leven niet vol risico? De straat oversteken is ook riskant. Van baan veranderen is een grote stap.
Moeten we al het goeds dat een vriendschap ons kan brengen mislopen, omdat het een mogelijk risico met zich meebrengt? Dat geloof ik niet.

Trouwens, de Heilige Geest bewerkt in ons risicobeperkende factoren. Bij de vrucht van de Geest wordt immers zelfbeheersing genoemd. (En vriendelijkheid staat er ook bij...) (zie Galaten 5:22-23)

En tot slot: Jezus zelf had ook zulke vriendschappen. Denk maar aan zijn vriendschap met Marta en Maria (zie b.v. Johannes 11)

Jezus hield veel van Marta en haar zuster, en van Lazarus. (Johannes 11:5 NBV)

De Bijbel heeft het hier echt niet over romantische liefde.

Geestelijke bescherming

2006-09-17T13:19:00.000+02:00

In Tijdschrift nr. 71 (jaargang 16) schrijven Jef en Herlinde de Vriese een artikel voor echtparen over geestelijke bescherming.

De inhoud van het artikel wordt samengevat door de zin: Een vrouw ontvangt bescherming onder haar man en een man onder Christus. Zonder deze gezagsorde zou de geestelijke bescherming afwezig zijn (later in het artikel wordt dit wat afgezwakt: Uiteraard staat een vrouw ook persoonlijk onder de bescherming van Christus.).

Is het niet tot je doorgedrongen dat geestelijke bescherming juist ontvangen wordt wanneer je onder gezag staat?

Nee, dat is niet tot mij doorgedrongen en dat zal niet gebeuren ook! Geestelijke bescherming wordt juist ontvangen als God zijn engelen stuurt. (Matteüs 26:53; Psalm 91:11)
Vrouwen hebben geen bescherming nodig vanwege de engelen, ze worden juist beschermd door engelen. (De schrijvers doelen hier op 1 Korintiërs 11:10, een vers dat in oudere vertalingen verkeerd vertaald is.)

Ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat er door een dergelijke manier van denken een middelaar tussen God en de vrouw ingezet wordt; een andere middelaar dan Christus (1 Timoteüs 2:5). Geestelijke bescherming is gebaseerd op Christus' overwinning aan het kruis en nergens anders op!
Ik vraag me af hoe het in deze visie zit met alleenstaande vrouwen, of erger, vrouwen die op ernstige wijze misbruikt zijn en voorlopig helemaal niet aan mannen willen denken. Ik geloof dat deze vrouwen (net als ieder ander) zelf mogen bidden om Gods bescherming. En God zal er voor hen zijn. Ik bid ook voor hen, bid jij (m/v) met me mee?

Een vrouw in enkelvoud

2006-09-15T20:14:00.000+02:00

Vervolg op Nu even niet!

Een vrouw dient zich gehoorzaam en bescheiden te laten onderwijzen; ik sta haar dus niet toe dat ze zelf onderwijst of gezag over mannen heeft; ze moet bescheiden zijn. Want Adam werd als eerste geschapen, pas daarna Eva. En niet Adam werd misleid, maar de vrouw; zij overtrad Gods gebod. (1 Timoteüs 2:11-14 NBV)

In Waarom geen Vrouwen? wijst David Hamilton erop dat dit gedeelte in het enkelvoud staat. Het zou goed kunnen dat Paulus een bepaalde Efezische vrouw op het oog heeft. (Lees bovenstaande tekst uit de Nieuwe Bijbelvertaling nog eens door met dit in je achterhoofd.)
Het waarschuwen tegen en bestrijden van valse leer is een belangrijk onderdeel van deze brief (zie b.v. 1 Timoteüs 1:3.) Het zou dus goed kunnen dat Paulus Timoteüs hier opdraagt om deze vrouw niet te laten onderwijzen. Ze moet eerst maar eens zelf goed onderwezen worden! (vers 11)
Sommigen suggereren dat het hier ging om de idee dat Eva eerder geschapen was dan Adam, Eva moest Adam onderwijzen in de wijsheid die ze van de slang geleerd had. Deze misvatting wordt in dat geval in vers 13 en 14 door Paulus gecorrigeerd.

Natuurlijk mag een vrouw geen onderwijs geven als zij de gemeente op een dwaalspoor brengt. Nogal wiedes!
(Zie ook Nu even niet! en Authentein.)

Citaat van Tony Campolo

2006-09-15T17:30:00.000+02:00

Op de Ignite site van het Leger des Heils vond ik een geweldig citaat, dat ik jullie niet wil onthouden:

Als je christen wordt, dan zal Jezus je leven doordringen en je veranderen in iemand die Hij kan gebruiken om de wereld te veranderen. Door jou zal Hij racisme aanvechten. Door jou zal Jezus seksisme, armoede en militarisme bestrijden.
Tony Campolo

When you become a Christian Jesus will invade your life and make you into somebody He can use to change the world. Through you, He will challenge racism. Through you, Jesus will attack sexism, poverty and militarism.
Tony Campolo

Denk daar maar eens over na!

Nu even niet!

2006-09-09T19:12:00.000+02:00

Vervolg op: Authentein

Een vrouw dient zich gehoorzaam en bescheiden te laten onderwijzen; ik sta haar dus niet toe dat ze zelf onderwijst of gezag over mannen heeft; ze moet bescheiden zijn. (1 Timoteüs 2:11-12)

Het werkwoord dat hier gebruikt wordt voor 'niet toestaan' heeft niet de betekenis van een permanent verbod (zie bijvoorbeeld Ben Witherington.) Het betekent zoiets als 'ik sta (nu) niet toe dat een vrouw onderricht geeft...' Het gaat dus om een tijdelijk verbod. De situatie die deze ingreep nodig maakte, moest eerst opgelost worden. Mogelijkerwijs was er sprake van een verkeerde leer, of waren de vrouwen nog niet goed genoeg onderwezen om zelf al onderwijs te kunnen geven.
Paulus had best kunnen schrijven: 'Ik zal nooit toestaan dat vrouwen onderwijzen,' maar dat schreef hij niet. De reden daarvoor is dat hij een plaatselijk probeem corrigeert!

De nulde feministische golf

2006-08-27T21:30:00.000+02:00

In de Visie van 26 augustus t/m 1 september 2006 (nummer 34) stond een interview met Cisca Dresselhuys. Cisca is hoofdredacteur van het maandblad Opzij, de spreekbuis van de feministische beweging.

Het is boeiend om te zien dat zij (als feminist) Paulus op dezefde manier interpreteert als traditionele christenen. Beiden vinden Paulus, op basis van een enkele tekst, òf een vrouwenhater òf iemand die vrouwen een bepaald rollenpatroon voorschrijft (de praktische uitwerking is in beide gevallen hetzelfde.)
En dat terwijl we het Nieuwe Testament met goede argumenten de nulde feministische golf zouden kunnen noemen met als voormannen Jezus en Paulus zelf. Opvallende vrouwen in deze beweging zijn: Maria die vrijgesteld werd van huishoudelijk werk (Luc. 10:38-42), de diaken Febe, de apostel Junia, de leraar Priscilla, enz.
Gezien de positie van de vrouw aan het begin van onze jaartelling is de manier waarop Jezus en Paulus met vrouwen omgingen revolutionair te noemen.

Febe, Junia en Priscilla waren naaste medewerkers van Paulus. Verder daag ik je uit om de Evangeliën eens door te lezen en te letten op de rol die vrouwen daarin spelen en vooral op de manier waarop Jezus met vrouwen omging.

Zie ook: Paulus laat ons niet zitten

Authentein

2006-08-21T20:42:00.001+02:00

Ik wil dat bij iedere samenkomst de mannen met geheven handen bidden, vol toewijding, zonder wrok of onenigheid. Ook wil ik dat de vrouwen zich waardig, sober en ingetogen kleden. Ze moeten niet opvallen door een opzichtige haardracht, dure kleding, goud of parels, maar door goede daden, zoals gepast is voor vrouwen die zeggen dat ze God vereren. Een vrouw dient zich gehoorzaam en bescheiden te laten onderwijzen; ik sta haar dus niet toe dat ze zelf onderwijst of gezag over mannen heeft; ze moet bescheiden zijn. Want Adam werd als eerste geschapen, pas daarna Eva. En niet Adam werd misleid, maar de vrouw; zij overtrad Gods gebod. Ze zal worden gered doordat ze kinderen baart, als ze tenminste volhardt in het geloof, de liefde en een heilige, ingetogen levenswijze. (1 Timoteüs 2:8-15)

Op het eerste gezicht lijkt Paulus hier te zeggen dat vrouwen geen onderwijzende, leidinggevende positie mogen hebben. Over dit tekstgedeelte is veel te zeggen, maar vandaag wil ik ingaan op het woord dat doorgaans vertaald wordt met gezag hebben of heersen (vers 12.) Het Griekse woord: authentein.
Opvallend is, dat het woord authentein nergens anders in de Bijbel voorkomt. Paulus had het normale woord voor gezag kunnen gebruiken (exousia,) maar hij koos een ongebruikelijk woord. Een aantal geleerden heeft erop gewezen dat dit woord een negatieve klank heeft.
De betekenissen variëren van beheersen en domineren tot doden en vermoorden. Ook betekenissen die op het gebied van sexuele immoraliteit liggen worden genoemd.

Een voor de hand liggende conclusie is, dat het hier gaat om een verbod van een ongezonde vorm van gezag. Het is twijfelachtig om op grond van deze tekst te verdedigen dat vrouwen geen oudste, kringleider, voorganger, dominee, enz. mogen zijn.

De tien geboden

2006-08-11T21:22:00.000+02:00

De tien geboden kunnen beschouwd worden als de kernregels voor de samenleving. In de eerste plaats natuurlijk voor het volk Israël, maar feitelijk zijn de achterliggende principes universeel geldig voor alle tijden. We vinden deze geboden terug in Exodus 20:1-17 en in Deuteronomium 5:6-21.

Een gebod dat iets zegt over vrouwen die mannen moeten gehoorzamen, of over mannen die aan vrouwen leiding moeten geven vinden we in deze leefregels niet terug. Het is opvallend dat Deuteronomium 22 het geheel afsluit met:

De HEER heeft deze woorden – deze, en niet meer – tot u gesproken toen u daar bijeen was. (Deuteronomium 5:22^a NBV)

Er is wel een ander gebod over gezag opgenomen.

Toon eerbied voor uw vader en uw moeder. (Exodus 20:12 NBV)

De Studiebijbel Oude Testament zegt hierover:

Het is opmerkelijk dat vader en moeder op één lijn worden gesteld in een samenleving die in hoge mate patriarchaal is. In Lev. 19:3 wordt de moeder zelfs als eerste genoemd. (SBOT 1, blz.747 voetnoot 26)

In het vervolg van Deuteronomium zijn de wetten min of meer gerangschikt in de volgorde van de tien geboden. De uitwerking van het vijfde gebod gaat niet alleen over het gezag van de ouders, maar ook over andere gezagsdragers. Er is echter op geen enkele wijze sprake van een gezagsrelatie tussen de man en de vrouw. Integendeel. Man en vrouw zijn hier elkaars gelijke.

In het tiende gebod vinden we wel sporen van de patriarchale maatschappij (de vrouw wordt opgesomt bij de bezittingen.) Dit komt omdat het gebod in termen van de toenmalige cultuur omschreven is. Het principe van dit gebod gaat echter over begeerte! Als we op grond van deze patriarchale sporen mannelijk leiderschap tot wet gaan verheffen, dan moeten we (op grond van ditzelfde vers) slavernij ook zien als een goddelijke inzetting. Dat is natuurlijk onzin.

Het egalitarisme heeft op grond van de tien geboden dus sterke papieren (eigenlijk sterke stenen...)

Kolonel Vibeke Krommenhoek

2006-08-09T17:13:00.000+02:00

Vandaag las ik in het Nederlands Dagblad het volgende:

Polen erkent Leger des Heils als kerk

[...]
Kolonel Vibeke Krommenhoek van het Poolse Leger is opgetogen. ,,We wisten meteen al dat dit geen gemakkelijk proces zou worden. Maar toch hebben we er heel bewust voor gekozen ons te laten registreren als kerk, en niet als iets anders. De reden hiervoor is dat wij, zoals we het zelf zien, een kerk met een sociaal gezicht zijn, niet een hulporganisatie die ook kerkelijke activiteiten organiseert'', zei hij tegen de Engelse nieuwsdienst ChristianToday.

Blijkbaar is de redactie van het ND niet op het idee gekomen dat de kolonel wel eens een vrouw zou kunnen zijn...

N.B. Vibeke is getrouwd met Dick Krommenhoek, ook kolonel.

De man van één vrouw

2006-07-24T13:38:00.000+02:00

In 1 Timoteüs 3:2,12 en in Titus 1:6 wordt gesproken over eisen voor opzieners, diakenen en oudsten (wellicht is opziener gewoon een ander woord voor oudste, maar dat is een andere discussie.)

Een opziener moet onberispelijk zijn. Hij kan slechts de man van één vrouw zijn en hij moet sober, bezonnen, gematigd, gastvrij en een goede leraar zijn. (1 Timoteüs 3:2 NBV)

Een diaken mag maar één vrouw hebben en moet goed leiding geven aan zijn kinderen en zijn huisgenoten. (1 Timoteüs 3:12 NBV)

Ik heb je op Kreta achtergelaten om, volgens mijn richtlijnen, de resterende zaken te regelen en in elke stad oudsten aan te stellen: onberispelijke mannen, die maar één vrouw hebben, en gelovige kinderen die niet kunnen worden beschuldigd van schandelijk gedrag en ongehoorzaamheid. (Titus 1:5-6 NBV)

In alle drie deze teksten komt de uitdrukking mias gunaikos aner (man van één vrouw) voor. Sommigen concluderen hieruit dat deze taken alleen door mannen uitgeoefend mogen worden. Als deze redenering wordt aangehouden, dan moet ook geconcludeerd worden dat deze mensen altijd getrouwde mannen moeten zijn; ja, zelfs getrouwde mannen met kinderen.
De meeste mensen gaan niet zo ver. Kinderloosheid wordt over het algemeen niet gezien als hindernis voor het uitoefenen van een taak als oudste; en hun celibataire levensstijl zou dan ook Paulus en zelfs Jezus diskwalificeren van dergelijke leidinggevende taken.

Trouwens, Febe was diaken (Romeinen 16:1.) Het woord diakonon, dat hier gebruikt wordt, staat in dezelfde mannelijke vorm die ook gebruikt wordt voor diaken in 1 Timoteüs. (Dienares is dus een merkwaardige vertaling!)

Mias gunaikos aner betekent zoiets als een één-vrouw-man. De Fransman Lucien Deiss heeft deze uitdrukking gevonden als inscriptie op grafstenen van Joden en heidenen in Klein-Azië. Hiermee werd aangegeven dat de betreffende man of vrouw trouw was aan zijn of haar wederhelft. Dezelfde uitdrukking werd zowel op graven van mannen als van vrouwen gevonden. (Zie: http://churchwomen.tripod.com/mseltzer.htm)

Het lijkt er dus sterk op dat deze uitdrukking niets zegt over het geslacht van de leidinggevende, maar over zijn of haar trouw aan de partner.

Paulus laat ons niet zitten

2006-07-09T13:35:00.000+02:00

In de Visie van 8 t/m 14 juli 2006 (nummer 27) stond een interview met Michel de Boer.

Waar loop je in Nederland tegenaan?
"Tegen de onderdrukking van de vrouw, zowel in de maatschappij als in de kerk. Ik vind dat vrouwen binnen de kerkelijke gemeente te weinig ruimte krijgen. Zo mogen zondagsschoolwerk doen en nog een paar andere taken, maar niet preken. Daarin ben ik het niet eens met Paulus."

Vaak leeft bij mensen de indruk dat Paulus anti-vrouw was. Maar is dit werkelijk zo?

Priscilla
In Handelingen 18:26 lezen we dat Apollos onderwezen werd door Pricilla en Aquila. Dat Priscilla, de vrouw, hier als eerste genoemd wordt is veelzeggend (zeker gezien de patriarchale cultuur van die tijd!)
Natuurlijk is dit gedeelte niet door Paulus geschreven, maar Priscilla en Aquila waren naaste medewerkers van Paulus (zie ook de verzen 2 en 18.)
In Romeinen 16:3 en 2 Timoteüs 4:19 groet Paulus het echtpaar, waarbij hij Prisca als eerste noemt!

Junia
In Romeinen 16:7 wordt Junia genoemd (samen met Andronikus) als apostel. In het verleden is Junia om deze reden vertaald als Junias, de mannelijke vorm van Junia. Deze vertaling is echter niet houdbaar gebleken.

Febe
Febe stond in dienst van de de gemeente in Kenchreeën (Romeinen 16:1.) In het Grieks wordt hier het woord diakonon gebruikt. Ons woord diaken is hiervan afgeleid.
In het commentaar van de Studiebijbel vinden we bij dit vers:

Naast oudsten [...] werden er in de door Paulus gestichte gemeenten ook diakenen aangesteld. Dit konden kennelijk ook vrouwen zijn.

Galaten 3:28
Ten slotte een citaat van Paulus uit zijn brief aan de Galaten:

Er zijn geen Joden of Grieken meer, slaven of vrijen, mannen of vrouwen – u bent allen één in Christus Jezus.

Mijn conclusie is, dat Paulus ons niet in de steek laat op het gebied van de gelijkheid van mannen en vrouwen.

Bord voor je kop...

2006-06-26T20:16:00.000+02:00

Op Better Bible Blog schrijft Suzanne McCarthy aan het eind van een bericht een gebeurtenis, waarvan ik hier graag de Nederlandse vertaling weergeef:

Mijn zus ging, op een afgelegen plaats, in een kleine gemeenschap van zendelingen wonen. Ze evangeliseerde en gaf les op een middelbare school. Er waren daar een paar oudere zendelingen en een andere jonge vrouw, een bijbelvertaalster, en later kwamen er ook nog een paar jonge mannen bij.

In alle bijeenkomsten zwegen de vrouwen. Zelfs op de vrijdagse gebedsavond baden alleen de mannen. De bijbelvertaalster vertelde mijn zus later, dat ze niet alleen nooit sprak tijdens een samenkomst, maar dat er zelfs nooit iemand voor haar werk gebeden had.

Uiteindelijk startten de jongere zendelingen een groep met enkele plaatselijke jongeren en in deze groep werd wel door vrouwen gesproken. Dat ging een tijdje goed, totdat James erbij kwam. Hij wist niet alleen dat vrouwen moesten zwijgen, maar hij wist ook vrouwen het zwijgen op te leggen.

Als een vrouw spreekt, dan moet je dat niet erkennen. je bevriest, je draait je hoofd niet en beweegt geen spier. Als de vrouw vervolgens stopt, dan ga je door alsof er niets te horen was. Als dit gebeurt, dan heeft de vrouw niet gesproken, ze heeft alleen maar geruis veroorzaakt.

De werkelijkheid is vaak vreemder dan de fantasie.

Hermeneutische vragen

2006-06-12T20:10:00.000+02:00

Op The CBE Scroll wordt verwezen naar een post over het stellen van de juiste hermeneutische vragen.

Sean du Toit stelt hier aan de orde dat dezelfde codes die lijken te spreken over een hierarchie van de man naar de vrouw ook het bestaan van slavernij bij christenen veronderstellen. In Kolossenzen worden zelfs meer woorden besteed aan de meester-slaaf verhoudingen dan aan de man-vrouw verhoudingen.

Is het juist om deze codes op onze tegenwoordige situatie toepasbaar te achten, en tegelijkertijd grofweg te negeren wat ze over slavernij te zeggen hebben?

Er lijkt hier van een zekere willekeur sprake te zijn...

Deze post staat in verband met mijn eerdere post: Slavernij en de huishoudcodes.

Dan zullen jullie zonen en dochters profeteren

2006-06-03T18:12:00.000+02:00

Er gebeurden vreemde dingen. Simpele mensen (Galileeërs) begonnen ineens in allerlei buitenlandse talen te spreken.
We hebben het hier over de geboorte van de kerk; Pinksteren, de uitstorting van de Heilige Geest. (Zie Handelingen 2.)
Toen de mensen in verwarring raakten en zich afvroegen wat er hier aan de hand was, hield Petrus een toespraak. Het is opvallend dat hij juist bij deze gelegenheid de oud-testamentische profeet Joël citeert:

Aan het einde der tijden, zegt God, zal ik over alle mensen mijn geest uitgieten. Dan zullen jullie zonen en dochters profeteren, jongeren zullen visioenen zien en oude mensen droomgezichten. Ja, over al mijn dienaren en dienaressen zal ik in die tijd mijn geest uitgieten, zodat ze zullen profeteren. (Handelingen 2:17-18)

De apostelen en de andere leerlingen (vs. 6) begonnen publiekelijk te spreken over de grote daden van God (vs. 11). (Gewoonlijk noemen we dat preken...) En juist bij deze massale manifestatie van publiekelijk spreken op de geboortedag van de kerk, citeert Petrus een tekst die gaat over het spreken van zowel mannen als vrouwen. Tot twee keer toe wordt het profeteren door vrouwen in deze tekst genoemd.
Hoezo mogen vrouwen niet preken? (Zie ook: Prekende vrouwen)

Het haar van Paulus

2006-05-09T19:53:00.000+02:00

Vervolg op: Hoofdbedekking, gewoonte of niet?

Op de site A Commentary on 1 Corinthians 11:2-16 door Norman E. Anderson vond ik een interessante aantekening. In noot 26 bij vers 14 schrijft Norman:

Bedenk dat Paulus, toen hij in Korinte was, zeer waarschijnlijk lang haar heeft gehad (dat lijkt af te leiden uit Handelingen 18:18; vergelijk Numeri 6:18.)

Nu hoeft het kaalscheren van je hoofd op zich niet te betekenen dat je haar voorheen lang was. Maar omdat er bij staat dat Paulus aan een gelofte gebonden was is het best mogelijk dat hij hiervoor (dus gedurende zijn tijd in Korinte) zijn haar niet mocht knippen.
Heeft Paulus dan wellicht lang haar gehad?
Als dat het geval is geweest, dan is het des te vreemder dat hij later lijkt te schrijven dat het voor mannen een schande is om lang haar te hebben...
Hoe meer ik nadenk over over deze verzen, hoe minder waarschijnlijk ik de traditionele vertaling vind. De vertaling van William Welty is veel logischer.

In een comment bij Head covering? Keep your hair on! schrijft Suzanne McCarthy bovendien:

Persoonlijk vraag ik me af hoe Paulus kon stellen dat de besnijdenis er niet meer toe deed, maar dat de lengte van je haar er wel toe deed. Dat is gewoon het accent verleggen van het ene uiterlijke rituele voorschrift naar het andere.

Zwijgende vrouwen (3)

2006-05-01T22:29:00.000+02:00

Vervolg op: Zwijgende vrouwen (2)

Vrouwen moeten gedurende uw samenkomsten zwijgen. Ze mogen niet spreken, maar moeten ondergeschikt blijven, zoals ook in de wet staat. Als ze iets willen leren, moeten ze het thuis aan hun man vragen, want het is een schande voor een vrouw als ze tijdens een samenkomst spreekt. (1 Korintiërs 14:34-35 NBV)

Het gedeelte waar deze tekst in staat (1 Korintiërs 14) gaat over profetie en klanktaal, of, als we het breder bekijken, over orde in de samenkomst. Wat er in de samenkomst gebeurt moet nut hebben (vers 6-9), het moet opouwend zijn (vers 12, 26) en begrijpelijk (vers 19). Ook geeft Paulus aanwijzingen voor een ordelijk verloop (vers 27-31).

want God is niet een God van wanorde maar van vrede. Zo is het in alle gemeenten van de heiligen. (1 Korintiërs 14:33 NBV)

Alles moet op gepaste wijze en in goede orde gebeuren. (1 Korintiërs 14:40 NBV)

Er zijn in dit gedeelte nog twee andere groepen die moeten zwijgen:

de klanktaalsprekers, als er geen uitleg is (vers 28.)
de profeet, als een andere profeet iets te zeggen heeft (vers 30.)

Het is dus zeer waarschijnlijk, dat het zwijgen van de vrouwen ook te maken heeft met de orde in de samenkomst. Te meer omdat in vers 26 nog gezegd wordt dat ieder iets bij kan dragen aan de samenkomsten, als het maar opbouwend is. Merk op dat hier geen enkel onderscheid tussen mannen en vrouwen gemaakt wordt!

Het is heel waarschijnlijk dat het hier gaat om vrouwen die het onderwijs niet begrepen en met hun vragen de samenkomst verstoorden. Het was in die tijd heel normaal dat er tijdens een lezing vragen gesteld werden, behalve door degenen die niet voldoende verstand van zaken hadden. De beginnelingen moesten zwijgen.
Vrouwen waren in die tijd niet onderwezen. Paulus is er overigens wel voorstander van dat daar verandering in komt, want als zij iets willen leren is dat prima! Ze mogen door hun lage kennisniveau niet de samenkomsten verstoren, maar het is een goede zaak als zij thuis onderwezen worden.

Zwijgende vrouwen (2)

2006-05-01T22:28:00.000+02:00

Vervolg op: Zwijgende vrouwen (1)

Vrouwen moeten gedurende uw samenkomsten zwijgen. Ze mogen niet spreken, maar moeten ondergeschikt blijven, zoals ook in de wet staat. Als ze iets willen leren, moeten ze het thuis aan hun man vragen, want het is een schande voor een vrouw als ze tijdens een samenkomst spreekt. Heeft het woord van God zich soms verspreid vanuit uw gemeente? Of heeft het enkel u bereikt? (1 Korintiërs 14:34-36 NBV)

In zijn boek Beyond Sex Roles gaat Gilbert Bilezikian in op deze tekst. Hij bespreekt het gebruik van een woord van slechts één letter (η) in deze brief. (In Waarom geen vrouwen? gaat David Hamilton hier ook op in.)
Als Paulus een voorafgaande bewering wil weerleggen, dan begint hij vaak met dit woordje. Het wordt de retorische eta genoemd. Het zou vertaald kunnen worden met Wat? of met Onzin!

Dit zou dan betekenen dat Paulus eerst zijn tegenstanders citeert en dit daarna in krachtige bewoordingen weerlegt. Dit past goed bij andere gedeelten in deze brief waar dit woordje ook gebruikt wordt.
De verzen zouden dan als volgt weergegeven kunnen worden:

"[Uw] vrouwen moeten gedurende uw samenkomsten zwijgen. Het is niet toegestaan dat ze spreken, maar ze moeten zich onderwerpen, zoals ook in de wet staat. Als ze iets willen leren, moeten ze het thuis aan hun man vragen, want het is schandelijk als vrouwen in de samenkomst spreken."
Onzin! Is het woord van God soms van jullie uitgegaan? Wat? Heeft het alleen jullie bereikt?

Het cursieve gedeelte is dan het citaat van Paulus' tegenstanders. De vetgedrukte woorden zijn de vertaling van de retorische eta. (Traditioneel wordt dit woordje met of vertaald of het wordt weggelaten in de vertaling.)
De wet, waar de tegenstanders naar verwijzen, is niet het oude testament (we hebben al gezien dat er niet een dergelijk verbod bestaat.) Het gaat hier dan om de menselijke traditie waar met een zeker gezag aan toekent.

Maar ook als het hier niet om een citaat van tegenstanders gaat, dan zijn er nog voldoende redenen om dit gedeelte niet als verbod op prekende vrouwen te zien...

Zwijgende vrouwen (1)

2006-05-01T22:26:00.000+02:00

Vervolg op: Prekende vrouwen

Vrouwen moeten gedurende uw samenkomsten zwijgen. Ze mogen niet spreken, maar moeten ondergeschikt blijven, zoals ook in de wet staat. Als ze iets willen leren, moeten ze het thuis aan hun man vragen, want het is een schande voor een vrouw als ze tijdens een samenkomst spreekt. (1 Korintiërs 14:34-35 NBV)

Er zijn een aantal vreemde zaken aan deze tekst.

Sommige handschriften (de vroege Westerse teksttraditie) hebben deze verzen niet op deze plaats staan, maar pas na vers 40.
Dit is de enige plaats in de geschriften van Paulus waar kopiisten de volgorde van zijn betoog veranderd hebben.
Vers 36 lijkt natuurlijk te volgen op vers 33:
33 want God is niet een God van wanorde maar van vrede. Zo is het in alle gemeenten van de heiligen, 36 of heeft het woord van God zich soms verspreid vanuit uw gemeente? Of heeft het enkel u bereikt?
In de NBV is het woordje of aan het begin van vers 36 weggelaten, waarschijnlijk in verband met een natuurlijker verloop van het Nederlands. Maar als de verzen 34 en 35 weggelaten worden, dan past het woordje of prima.
Met een dergelijke conclusie sluit ook 1 Kor. 11:16 het voorgaande af:
Iemand die meent zo eigenzinnig te moeten zijn af te wijken van wat ik zeg, dient te bedenken dat wij noch de gemeenten van God een ander gebruik kennen.
Paulus doet in vers 34 een beroep op de wet. Als het Nieuwe Testament naar de wet verwijst, dan wordt over het algemeen verwezen naar de thora, de eerste vijf boeken van het Oude Testament. Er is echter een probleem. Er staat nergens in de wet dat vrouwen niet mogen spreken in samenkomsten, of dat ze ondergeschikt moeten blijven! Trouwens, in het hele Oude Testament zal je tevergeefs naar een dergelijk gebod zoeken...

Deze merkwaardigheden en het feit dat deze verzen 1 Kor. 11:5 tegenspreken doen sommige wetenschappers tot de conclusie komen dat deze verzen niet door Paulus geschreven zijn. We zouden dan te maken hebben met een latere toevoeging aan de bijbeltekst.

Het grote probleem met deze conclusie is dat er geen handschriften zijn, die deze verzen weglaten. Daarom vind ik deze verklaring persoonlijk minder geloofwaardig.
Binnenkort meer over deze verzen.

Suzanne's Bookshelf

2006-05-01T17:44:00.000+02:00

Ik ben uitgenodigd om mee te bloggen op Suzanne's Bookshelf. In de eerste instantie zal ik daar Engelse bewerkingen van posts op EquaMusic publiceren.

I've been invited to particiblog on Suzanne's Bookshelf. At first I will publish English translations of some of my EquaMusic topics there.

Prekende vrouwen

2006-04-30T16:05:00.000+02:00

Er is terecht gewezen op de spanning die er is tussen 1 Korintiërs 11:5 en 1 Korintiërs 14:34.

De hoofdstukken 11 tot en met 14 uit deze brief gaan over de samenkomst van de gemeente. Het is dan ook vreemd dat in hoofdstuk 11 kledingvoorschriften gegeven worden voor tijdens het spreken, terwijl aan het eind van hoofdstuk 14 gezegd lijkt te worden dat vrouwen helemaal niet mogen spreken!
Houdt Paulus echt een hele verhandeling over het bedekken van het hoofd tijdens het spreken, om aan het eind te zeggen dat vrouwen eigenlijk helemaal niet mogen spreken? Dan had hij dat beter direct aan het begin kunnen zeggen.

Ook is het vreemd dat hij in hoofdstuk 14 heel veel aandacht besteed aan het ordelijk verlopen van de samenkomst. Welke vorm van spreken is het meest geschikt? Hoeveel mensen spreken er? Laat het spreken om de beurt gebeuren. Wat is het doel van het spreken? Iedereen krijgt de mogelijkheid om iets bij te dragen (vers 26). Krabbelt Paulus dan uiteindelijk terug door te zeggen dat dit eigenlijk niet voor vrouwen geld?
Er zit hier beslist een spanningsveld. Wie dit ontkent sluit zijn ogen voor het probleem.

Iemand zou kunnen zeggen: vrouwen mogen wel profeteren, maar niet preken.
Ik denk dat het onderscheid tussen preken en profeteren kunstmatig is en zeker niet af te leiden is uit dit gedeelte.

Maar iemand die profeteert spreekt tot mensen, en wat hij zegt is opbouwend, troostend en bemoedigend. (1 Korintiërs 14:3)
De NBG vertaling heeft hier stichtend, vermanend en bemoedigend.

U kunt ieder op uw beurt profeteren, zodat ieder van u kan worden onderwezen en bemoedigd. (1 Korintiërs 14:31)

In dit laatste vers wordt profeteren zelfs met onderwijzen in verband gebracht. Dit zijn stuk voor stuk omschrijvingen die een goede preek niet zouden misstaan.
Ook staat in vers 31 het woord ieder (de NBG vertaling gebruikt het woordje allen). Er staat niet alle mannen!

Als in hoofdstuk 11 staat dat (in de culturele context van Korintië) het nodig was dat een vrouw tijdens het bidden en preken een hoofdbedekking moest hebben, en als hoofdstuk 14 het spreken in de gemeente verder uitwerkt zonder onderscheid tussen mannen en vrouwen, dan moet met vers 34 iets anders bedoeld worden dan wat de kerkgeschiedenis ervan gemaakt heeft.

Hoofdbedekking, gewoonte of niet?

2006-04-24T20:43:00.000+02:00

In Hoofdbedekking? Geen haar op m'n hoofd die eraan denkt! schreef ik:

De gewoonte die Paulus afwijst zou kunnen zijn:
een gewoonte om gelijk te willen hebben;
een gewoonte voor vrouwen om het hoofd te bedekken.

Laatst viel me op dat 1 Korintiërs 11:16 verschillend vertaald wordt.

NBV:

dient te bedenken dat wij noch de gemeenten van God een ander gebruik kennen.

NBG:

wij hebben zulk een gewoonte niet, en evenmin de gemeenten Gods.

Deze twee vertalingen zijn tegengesteld! De ene vertaling zegt wij hebben geen ander gebruik, de andere vertaling zegt wij hebben zo'n gewoonte niet.

Om te beginnen heb ik het woord gewoonte/gebruik eens opgezocht. Het Griekse woord sunetheia betekent omgang, dagelijks verkeer, of gewenning, gewoonte, gebruik. Dat diskwalificeert mijn eerste optie van hierboven. 'Gelijk willen hebben' is geen gebruik uit het dagelijks leven, geen culturele traditie...

De Studiebijbel oppert in het commentaar bij vers 16 dat Paulus hier bedoelt:

het is niet de gewoonte in de overige gemeenten, dat vrouwen met ongedekt
hoofd de samenkomsten bezoeken...

Dat zou de NBV vertaling verklaren, die de tekst dan presenteert als 'we hebben geen ander gebruik (dan het bedekken van het hoofd.)' Toch vind ik de NBV variant een rare vertaling als ik (als leek) naar de Griekse grondtekst kijk, het Griekse woord toioutos (van deze aard of soort, zodanig, zulk) lijkt niet de betekenis van een ander (gebruik) in zich te hebben...

William Welty (zie blz. 2) gaat er vanuit dat het bedoelde gebruik in vers 16 het sluieren voor vrouwen betreft. De overige gemeenten hadden in zijn visie niet zo'n gebruik.

Er zit (en zat) dan dus niets verplichtends in de hoofdbedekking. Wat 1 Korintiërs 11 wel duidelijk maakt is, dat vrouwen spraken in de samenkomst van de gemeente (zie vers 5)!

Maria uit Magdala

2006-04-17T20:07:00.000+02:00

Maria uit Magdala was een volgeling van Jezus. Ze was één van de vrouwen, die meetrok met Jezus en zijn discipelen en de groep van onderhoud voorzag (zie Lucas 8:1-3.)
Jezus had zeven demonen bij haar uitgedreven. Zeven is in de Bijbel het getal van volheid en totaliteit. In het verleden was zij volledig bezeten geweest, maar nu was zij een toegewijde volgeling van Jezus!

In 600 na Christus identificeerde paus Gregorius I de Grote haar als een voormalige prostituée, maar de Bijbel geeft daar geen directe aanleiding toe. In 1969 heeft de Katholieke kerk deze verklaring dan ook herroepen.

In de geschiedenis van de opstanding van Jezus speelt zij een belangrijke rol (zie Johannes 20:1-18.) Van de 14 keer dat haar naam in de Bijbel genoemd wordt is dat 13 keer in de geschiedenis van Jezus' dood en opstanding. In de opstandingsgeschiedenis vanuit Johannes wordt ze zowel aan het begin als aan het einde van de pericoop genoemd; en aan Maria wordt in deze pericoop de meeste aandacht besteed. De andere leerling, van wie Jezus veel hield, wordt meestal geïdentificeerd met Johannes, de schrijver van dit bijbelboek. Hoewel de schrijver dus zelf aanwezig is, geef hij meer aandacht aan het getuigenis van Maria, dan aan zijn eigen getuigenis. Maria uit Magdala heeft in deze geschiedenis dus een heel belangrijke rol.

In Johannes 20 is zij de enige die de engelen en Jezus zelf gezien en gesproken heeft. Zij is dan ook degene die Jezus uitgekozen heeft om het goede nieuws van de opstanding te verkondigen:

Ga naar mijn broeders en zusters en zeg tegen hen dat ik opstijg naar mijn Vader, die ook jullie Vader is, naar mijn God, die ook jullie God is. (Johannes 20:17)

Hierom is Maria Magdalena in de traditie wel de apostel van de apostelen genoemd (door Hrabanus Maurus, negende eeuw.)
Dit is opmerkelijk, omdat Jezus ook de optie had om te kiezen voor Petrus of Johannes, twee vooraanstaande discipelen. Zij waren immers bij het graf aanwezig op ongeveer hetzelfde tijdstip! Het is ook opmerkelijk, omdat de discipelen er moeite mee hadden dit nieuws van een vrouw te geloven (zie Marcus 16:11.)
Waarom koos Jezus een voormalig bezeten vrouw in plaats van twee vooraanstaande discipelen? Bij God is er blijkbaar niet dat onderscheid in geslacht of status. Koos Jezus wellicht (in context van de patriarchale cultuur van zijn tijd) expres een vrouw uit om de eerste prediker van het belangrijkste nieuws aller tijden te zijn?

De mening van vakmensen

2006-04-10T19:56:00.000+02:00

Onlangs heb ik bij de engelstalige links op deze blog The Scroll toegevoegd. The Scroll is het weblog van Christians for Biblical Equality.

Op 3 april las ik daar in een artikel van Ron Smith het volgende:

I spoke with one seminary president who confided to me that 90% of contemporary NT evangelical professors are egalitarians.

Ik heb met het hoofd van een seminarie gesproken, die me toevertrouwde dat 90% van de hedendaagse evangelicale professors Nieuwe Testament egalist is.

Ik ben me ervan bewust dat er geen vergaande conclusies getrokken kunnen worden uit informatie, die wellicht "in de wandelgangen" verkregen is, daarom benader ik bovenstaande uitspraak hieronder dan ook met voorzichtigheid.

Het was me al veel langer duidelijk dat het egalisme geen merkwaardig clubje in een uithoek van het evangelisch christendom is.
Bekende mensen zoals Loren Cunningham (oprichter van Jeugd met een opdracht), Bill Hybels (voorganger van de Willow Creek Communicty Church) en Dr. Yonggi Cho (voorganger van de grootste kerk ter wereld in Seoel, Korea) zijn egalist. En nu dus een indicatie dat de meeste theologen, de vakmensen op het gebied van bijbeluitleg, tot de conclusie komen dat de Bijbel geen geestelijk onderscheid maakt tussen mannen en vrouwen. (Let op, het gaat hier om evangelische theologen, niet om vrijzinnige theologen, of ongelovigen die religie een interessant vak vinden!)

Hoe komt het toch dat het egalisme in evangelisch Nederland zo weinig aandacht krijgt? Hoe komt het toch dat veel mensen nog steeds denken dat er een bepaalde hiërarchie tussen mannen en vrouwen moet zijn? Hoe komt het toch dat veel gemeentes vrouwen niet laten preken, dopen of avondmaal bedienen? Hoe komt het toch dat vrouwelijke oudsten en voorgangers nog zo ontzettend dun gezaaid zijn?

Als het aan EquaMusic ligt, komt daar verandering in!

Het laatste woord

2006-04-02T21:17:00.000+02:00

Er wordt wel gezegd dat het leiderschap van de man in het huwelijk inhoudt dat de man bij beslissingen het laatste woord heeft.
In 1 Korintiërs 7:3-5 vinden we echter een voorbeeld van de gewenste gang van zaken bij het nemen van een beslissing in het huwelijk. Hier is niets terug te vinden over iemand die de eindverantwoordelijkheid heeft, of iemand die het laatste woord over de zaak heeft.

Vers 4 is de enige tekst in het Nieuwe Testament waar het woord autoriteit (exousiazo) in de context van het huwelijk genoemd wordt.

Het Griekse woord exousiazo is een werkwoord dat zeggenschap hebben of macht uitoefenen betekent. Dit woord wordt in het Nieuwe Testament in drie teksten gebruikt. In twee teksten is deze machtsuitoefening een ongewenste situatie.

In Lucas 22:24-27 zegt Jezus tegen zijn disipelen, dat bij hun de leider dienaar moet worden.
In 1 Korintiërs 6:12 zegt Paulus dat hij zich door niets zal laten knechten.

In deze twee gevallen gaat het om eenzijdige machtsuitoefening.
In het derde geval, onze tekst uit 1 Korintiërs 7:4, wordt het woord exousiazo twee keer gebruikt; en wel voor iedere partij één keer. Er is dus sprake van gedeelde verantwoordelijkheid.
De Nieuwe Bijbelvertaling gebruikt bovendien in vers 5 nog het woord wederzijds om het proces van besluitvorming mee te kwalificeren. (Het Griekse woord hier is sumphonos. Sun - samen; phone - klank; uitspraak. Samen tot een uitspraak komen.)

Als het in een democratische politiek, met vele meningen en partijen, lukt om tot gezamenlijke besluiten te komen, dan is het een merkwaardige gedachte dat het in een huwelijk van slechts twee personen nodig is dat iemand het laatste woord moet hebben.

Het laatste woord over deze zaak is dus, dat niemand het laatste woord heeft...

Wederkerigheid in het Nieuwe Testament

2006-04-02T20:42:00.000+02:00

Zie ook: Wederzijdse onderdanigheid

Wederkerigheid is een terugkerend principe in het Nieuwe Testament. Steeds weer vinden we teksten waarin de gelovigen opgeroepen worden iets voor elkaar te betekenen.

Enkele voorbeelden:

Weest in broederliefde elkander genegen, in eerbetoon elkander ten voorbeeld (Romeinen 12:10 NBG)
Zijt niemand iets schuldig dan elkander lief te hebben (Romeinen 13:8 NBG)
Daarom, aanvaardt elkander, zoals ook Christus ons aanvaard heeft (Romeinen 15:7 NBG)
maar dient elkander door de liefde (Galaten 5:13 NBG)
Verdraagt elkanders moeilijkheden (Galaten 6:2 NBG)
Vermaant daarom elkander en bouwt elkander op (1 Tessalonicenzen 5:11 NBG)
Belijdt daarom elkander uw zonden en bidt voor elkander (Jakobus 5:16 NBG)
Geliefden, laten wij elkander liefhebben, want de liefde is uit God (1 Johannes 4:7 NBG)

Er zit een enorme kracht van wederkerigheid in het Christelijk geloof. We dienen elkaar, we bouwen elkaar op, we hebben elkaar lief, we aanvaarden elkaar, we verdragen elkaar, we vermanen elkaar. Ja, zelfs onze zonden belijden we aan elkaar.
Ik zie geen reden om hierbij aan eenzijdigheid te denken. Vandaag help jij mij, morgen help ik jou.

Als in Efeziërs 5:21 staat:

weest elkander onderdanig in de vreze van Christus

dan worden we in feite opgeroepen tot een nederige houding van samenwerking.
Sommigen willen, met een beroep op de praktische uitwerking die volgt, deze wederkerigheid plotseling eenzijdig maken. Alsof het elkander onderdanig zijn voornamelijk voor vrouwen bedoeld is...

Een dergelijke eenzijdigheid is ernstig in strijd met de geest van wederkerigheid die we in de rest van het Nieuwe Testament terugvinden.

Wederzijdse onderdanigheid

2006-03-31T20:09:00.000+02:00

Vervolg op: Slavernij en de huishoudcodes en Huishoudcodes

Efeziërs 5:21 spreekt over onderdanigheid (NBG vertaling, de NBV heeft het hier niet over onderdanig zijn, maar over gezag accepteren. Naar mijn mening is dat hier een minder geslaagde vertaling.)

Vrouwen, weest aan uw man onderdanig als aan de Here

Het woord onderdanig zijn komt in de meest betrouwbare handschriften niet in deze tekst voor. Het woord wordt feitelijk "geleend" vanuit de vorige tekst. Er staat in het Grieks zoiets als:

... weest elkander onderdanig in de vreze van Christus, vrouwen aan uw man als aan de Here ...

Dit maakt duidelijk dat vers 22 onafscheidelijk verbonden is met vers 21. Dat betekent dat vers 22, het vers waarmee het gedeelte van de huishoudcodes begint, een uitwerking van vers 21 is. Met andere woorden, het gedrag dat Paulus hier in de huishoudcodes beschrijft, is de uitwerking van het elkaar onderdanig zijn in de (toenmalige) praktijk van alledag.

Vers 21 is op zichzelf weer onderdeel van een hele lange zin, die in vers 18 begint. Het eigenlijke gebod in dit gedeelte staat dan ook in vers 18:

laat de Geest u vervullen

Vervolgens worden (in één lange zin) de gevolgen of uitingen van dat geestvervulde leven opgesomt.

Laat de Geest u vervullen

al sprekend tot elkaar in psalmen, lofzangen en geestelijke liederen
al zingend en jubelend in uw hart voor de Heer
altijd God dankend voor alles in Jezus' naam
u onderwerpend aan elkaar uit eerbied voor Christus

Een uiting van het geestvervulde leven is dus wederzijdse onderdanigheid. Vervolgens geeft Paulus voorbeelden van hoe die wederzijdse onderdanigheid vorm krijgt in de sociaal-maatschappelijke structuren van zijn tijd.

Aan ons nu de uitdaging om het geestvervulde leven zijn uitwerking te laten krijgen in de sociaal-maatschappelijke structuren van onze tijd...

Slavernij en de huishoudcodes

2006-03-29T22:20:00.000+02:00

Vervolg op: huishoudcodes

Het gevolg van het wegvallen van onderscheid in de relaties die in de huishoudcodes beschreven worden zien we in de geschiedenis van Filemon en Onesimus.
Paulus maakt op subtiele (en tegelijkertijd dringende) wijze duidelijk dat, hoewel naar wereldse maatstaven gerekend Filemon eigenaar van Onesimus is, er nu sprake is van een geheel andere verhouding:

Misschien hebt u hem korte tijd moeten missen om hem voor altijd terug te krijgen, niet meer als een slaaf, maar als veel meer dan dat, als een geliefde broeder. Voor mij is hij dat al, hoeveel te meer moet hij het dus voor u zijn, zowel in het dagelijks leven als in het geloof in de Heer. (Filemon 15-16)

De christelijke kerk heeft deze principes redelijk goed begrepen. Rond de eerste millenniumwisseling was slavernij in Europa nagenoeg afgeschaft. (Helaas werd het in de 15^e eeuw weer ingevoerd...)
Ook in onze tijd zijn we van mening dat slavernij in strijd is met de christelijke naastenliefde.

Het vreemde is, dat slavernij wel afgeschaft is, maar de onderwerping van de vrouw (door bepaalde groepen) niet. Als je een pleidooi voor slavernij zou willen houden, dan vind je daarvoor in de Bijbel veel meer grond dan voor de onderwerping van de vrouw. Waarom vindt men het (terecht) gerechtvaardigd om slavernij exegetisch te verklaren als een instituut van de toenmalige maatschappij, terwijl men de onderwerping van de vrouw als goddelijk instituut ziet?

In Efeziërs 5:21-6:9 wordt nergens aan de mannen opgedragen om hun vrouwen te onderwerpen. Er wordt slechts aan vrouwen gevraagd om onderdanig te zijn. Bijbeluitleggers geven aan dat het hier (vers 22) gaat om een vrijwillige actie, die voortvloeit uit het elkaar onderdanig zijn.
Binnenkort wil ik hier verder op ingaan.

Huishoudcodes

2006-03-29T21:22:00.000+02:00

In Efeziërs 5:21-6:9 is sprake van huishoudcodes. Het was voor Griekse filosofen vrij gebruikelijk om instructies voor het besturen van het huishouden te schrijven. Aan deze regels werd in de Grieks-Romeinse samenleving zeer veel waarde gehecht.

In deze huishoudcodes werd één persoon aangesproken; de zogenaamde paterfamilias. Drie relaties van deze paterfamilias komen aan de orde:

zijn relatie met zijn vrouw,
zijn relatie met zijn kinderen,
zijn relatie met zijn slaven.

Het was de taak van de paterfamilias om over deze drie groepen te heersen en hen te onderwerpen. Aan de vrouw, de kinderen en de slaven werden nooit instructies gegeven. Zij waren de lager geplaatsten en moesten gewoon doen wat er gezegd werd.

Paulus haalt heel deze sociaal-maatschappelijke orde omver. In Galaten 3:28 schrijft hij:

Er zijn geen Joden of Grieken meer, slaven of vrijen, mannen of vrouwen – u bent allen één in Christus Jezus.

En als hij ingaat op de huishoudcodes van zijn tijd, dan spreekt hij wel de 'ondergeschikte' groepen aan. (Hij noemt ze in zijn betoog zelfs steeds voor de paterfamilias.)
Zonder de wereldlijke structuren van zijn tijd revolutionair omver te gooien (dat zou de voortgang van het evangelie ernstig belemmerd hebben,) laat hij zien, dat christenen op een heel andere wijze met elkaar omgaan. In Christus is er geen onderscheid. In Christus dient iedereen elkaar. Ook de paterfamilias. Hij wordt geacht zijn vrouw lief te hebben als zijn eigen lichaam, zijn kinderen niet te verbitteren en zijn slaven goed te behandelen en niet te bedreigen.

want u weet dat zij en u dezelfde Heer in de hemel hebben, en dat hij geen onderscheid maakt. (Efeziërs 6:9)

Het overplaatsen van de Grieks-Romeinse sociaal-maatschappelijke structuur van de paterfamilias naar onze tijd op grond van dit tekstgedeelte zou een vergissing zijn. Toch zijn er heel wat christenen die op grond van dit tekstgedeelte een hiërarchie tussen man en vrouw leren. Het gaat hier niet om het instellen van geestelijke principes, maar om het toepassen van (eerder genoemde) geestelijke principes op de (toenmalige) praktijk van alledag.

Hij zal over je heersen

2006-03-19T20:23:00.000+01:00

In Genesis 3 lezen we het verhaal van de zondeval. Sommigen menen dat in vers 16 een hiërarchie tussen man en vrouw wordt ingesteld.

Er zijn echter een aantal problemen met deze interpretatie.
In vers 14 - 19 worden een aantal gevolgen van de zondeval genoemd. Twee dingen worden vervloekt, namelijk de slang (vs. 14) en de aardbodem (vs. 17). Dit zou kunnen duiden op de geestelijke wereld en de fysieke wereld. Verder worden er nog een aantal andere gevolgen genoemd (hierbij wordt er niet bij gezegd dat het een vloek is.) Duidelijk is in ieder geval dat zonde zaken ontwricht; zonde heeft gevolgen; zonde veroorzaakt moeilijkheden...

Er wordt bijvoorbeeld genoemd dat de mens zal moeten zwoegen om brood op de plank te kunnen krijgen. Ik heb niet de indruk dat veel mensen dit als een opdracht opvatten om het zich zo moeilijk mogelijk te maken tijdens het verdienen van het dagelijks brood. Ook ken ik geen boeren die op grond van deze tekst het gebruik van landbouwapparatuur afzweren.

Er wordt genoemd dat de zwangerschap een zware last zal worden. Toch ken ik geen vrouwen die op grond van deze tekst afzien van medische hulp tijdens de bevalling.

De tekst beschrijft duidelijk gevolgen van de zondeval. Hoe komt het dan dat één tekst uit dit verband wordt gerukt en dat deze tekst als voorschrijvend in plaats van beschrijvend gezien wordt?

Hij zal over je heersen.

Als er één tekst in de Bijbel is die pleit tegen de hiërarchie tussen man en vrouw, dan is het deze tekst wel! De tekst schreeuwt het uit, dit zijn de gevolgen, zo heeft God het niet bedoeld...

Helaas heeft de wereldgeschiedenis de treurige realiteit van deze tekst aangetoond. Maar er is hoop. Zo hoeft het niet te zijn! Jezus is gekomen. Jezus is gestorven en opgestaan. Hij heeft betaald voor onze zonden. De Heilige Geest geeft ons christenen kracht om onze relaties op een betere manier vorm te geven. Halleluja!

Een helper die bij hem past

2006-03-16T21:32:00.000+01:00

Gisteren schreef ik al over Genesis 2:18-25. Vandaag ga ik hier mee verder en wil ik ingaan op de zinsnede een helper [...] die bij hem past.

In het Hebreeuws gaat het hier om twee woorden: ezer kenegdo.
Deze woordcombinatie komt twee maal in dit gedeelte voor. In vers 18 belooft God een ezer kenegdo te maken en in vers 20 komt de mens tot de conclusie dat de dieren deze ezer kenegdo niet zijn. Uit het vervolg maken we op dat het hierbij om de vrouw gaat.

Nu hebben wij misschien snel de neiging om te denken: dat is handig zo'n hulpje. De vrouw als hulp in de huishouding. (Wellicht is dit een typisch mannelijke gedachte...)

Als we in het Oude Testament op zoek gaan naar het woord ezer (hulp,) dan vinden we dat ongeveer 20 keer. Het heeft de betekenis van sterke helper en vaak verwijst het naar God zelf als sterke helper van Israël. (Zie bijvoorbeeld Deutronomium 33:26.)

Het woord kenegdo komt alleen hier in het Oude Testament voor. Het betekent letterlijk zoiets als 'overeenkomen met hem' of 'tegenover hem'. In feite zorgt de toevoeging van kenegdo ervoor dat we ezer niet interpreteren als superieur (zoals God helper is,) maar als gelijke.
De vrouw is dus een sterke hulp die (als gelijke) bij de man past.

Opnieuw blijkt dus weer uit het (tweede) scheppingsverslag, dat man en vrouw aan elkaar gelijk zijn. Er is nergens sprake van enige vorm van hiërarchie.

Eindelijk een gelijke aan mij

2006-03-15T20:24:00.000+01:00

Gisteren schreef ik over de volledige gelijkheid van man en vrouw die uit het eerste scheppingsverslag blijkt. Vandaag wil ik kijken naar het tweede verslag dat we hierover in de Bijbel vinden. Hierbij wil ik me concentreren op Genesis 2:18-25.

De mens was alleen en dat was niet goed! In het eerste scheppingsverslag zegt God na een scheppingsdaad steeds dat Hij zag dat het goed was. Nu zegt God dat het (nog) niet goed is. Het is nog niet af.
Vervolgens worden de dieren ten tonele gevoerd. Maar (zo weten we uit het eerste scheppingsverslag) de mens is heerser over de dieren. De dieren zijn van een andere orde. En de mens ziet in dat de dieren hem niet completeren.

Als laatste schept God een vrouw. De mens roept het uit:

Eindelijk een gelijke aan mij...

Ho even, zal je misschien zeggen. Dat gelijke heb ik in mijn oude bijbelvertaling nooit gelezen. Hoe zit dat?
In het Hebreeuws staat er zoiets als:

Dit is nu eindelijk been van mijn beenderen
en vlees van mijn vlees

We lezen hier een stukje poëzie. Een belangrijke vorm van Hebreeuwse poëzie is parallelisme. Hierbij worden twee gelijke (of op elkaar lijkende) begrippen genoemd om een bepaalde symetrie te verkrijgen. Ook wordt de betekenis door de herhaling versterkt.
Been van mijn been, vlees van mijn vlees...
Kijk nou... hetzelfde!

De mens roept het dus uit dat hij eindelijk iemand heeft gevonden die bij hem past. Sterker nog die 'van hetzelfde' is (namelijk: hetzelfde gebeente, hetzelfde vlees.) Gelijkheid is dus duidelijk in de bijbeltekst aanwezig.

In Nederlandse poëzie is parallelisme geen gebruikelijke vorm. Om de betekenis van vers 23 goed weer te geven, maar ook de poëtische vorm onder de aandacht te brengen is de NBV vertaling feitelijk een heel goede vertaling:

Eindelijk een gelijk aan mij,
mijn eigen gebeente,
mijn eigen vlees

Verder bouwt deze tekst voort op het begrip 'een hulp die bij hem past,' waar de gelijkheid van man en vrouw ook uit blijkt. Maar daarover later meer...

dat is pas EquaMusic:
♪ eindelijk ♪ een gelijke ♪ aan mij ♪

Mannelijk en vrouwelijk schiep hij de mensen

2006-03-14T20:13:00.000+01:00

In Genesis 1:26-28 wordt de schepping van de mens(en) beschreven.

Een aantal zaken vallen op. De intentie van de Schepper is, dat de mensen gaan heersen over de andere levende wezens. De mens krijgt de opdracht om de aarde onder zijn gezag te brengen. Dit wordt ook wel het cultuurmandaat genoemd; de opdracht om de aarde goed te verzorgen en in cultuur te brengen. Dit houdt dus in dat God de mens verantwoordelijkheid geeft.

Het is uit deze verzen ook duidelijk dat de mens hier opgevat moet worden als soortaanduideling. Het gaat hier dus niet om één mens (Adam.) We zouden ook de mensheid kunnen schrijven:

God schiep de mensheid als zijn evenbeeld, als evenbeeld van God schiep hij hem (deze mensheid), mannelijk en vrouwelijk schiep hij de mensen. (Genesis 1:27)

Dat het hier om de mens als groep gaat, blijkt vooral uit het feit dat hier bijna voortdurend in het meervoud gesproken wordt. En ook wordt er bij gezegd dat het hierbij om zowel man(nen) als vrouw(en) gaat.

Het eerste verslag van de schepping van de mens getuigt dus van een volledige gelijkheid van man en vrouw. Er wordt hier geen onderscheid gemaakt. Zowel man als vrouw krijgen de opdracht om heerschappij over de schepping te voeren.
De grote afwezige is enige verwijzing naar een gezagsrelatie tussen man en vrouw onderling.

Onder curatele gesteld?

2006-03-09T19:33:00.000+01:00

Toen ik trouwde was ik 29. Mijn vrouw is twee jaar ouder dan ik.

Volgens traditioneel evangelicale theologie werd ik dus vanaf dat moment de leider van mijn vrouw. Zij zou mij dan moeten gehoorzamen.

Op Wikipedia vond ik het volgende:

Handelingsbekwaamheid duidt binnen de Nederlandse wetgeving aan dat iemand niet onder curatele staat, maar in staat wordt geacht om zelf de eigen belangen te behartigen. Mensen die niet handelingsbekwaam zijn staan onder curatele, of zijn minderjarig.

Dus:

Volgens de Nederlandse wet was mijn vrouw op de dag van haar huwelijk al 13 jaar handelingsbekwaam.
Zij had dus al 13 jaar ervaring met het zelfstandig nemen van beslissingen en het dragen van de verantwoordelijkheid hiervoor.
Volgens het traditionele denken valt mijn vrouw sinds die dag onder mijn leiderschap en moet zij mij gehoorzamen.
Ze zou dan dus ook onder mijn verantwoording vallen.

Dit komt neer op een vorm van handelingsonbekwaamheid. Ondanks haar bewezen vaardigheid om haar eigen belangen te kunnen behartigen, wordt zij in feite onder curatele gesteld.

Kan iemand mij hier de logica van uitleggen?

Hoofdbedekking? Geen haar op m'n hoofd die eraan denkt!

2006-03-07T21:32:00.000+01:00

Met deze post wil ik de serie over 1 Korintiërs 11:2-16 afsluiten. Het is en blijft een verwarrend gedeelte. In ieder geval is duidelijk dat Paulus het heeft over gebruiken van die tijd en die omgeving.

Een belangrijke tekst is vers 10:

Daarom, en omwille van de engelen, moet een vrouw zeggenschap over haar hoofd hebben.

Hier wordt een belangrijk principe neergezet; in principe hoeft een vrouw zich niets te laten voorschrijven. Ze is baas op eigen hoofd!

We komen ook een stuk verder als we kijken naar het einde van dit gedeelte, waar Paulus tot bepaalde conclusies lijkt te komen.

In vers 15^b zegt Paulus iets in de trend van: Want het haar is gegeven als vervanging van een hoofdbedekking.
De redenatie lijkt te zijn dat wij ons geen hoofdbedekkingen hoeven laten voorschrijven, want we hebben tenslotte haar op ons hoofd. Deze conclusie past heel goed bij het voorgaande, als we deze verzen vertalen op de manier die William Welty voorstelt.

Vers 16 zou als volgt weergegeven kunnen worden: Als iemand hier een twistpunt van wil maken, wij hebben zo'n gewoonte niet en de gemeenten van God ook niet.

Waar hebben we het nu eigenlijk over? Gaat het Koninkrijk van God over sluiers, haarlengtes, rokken en broeken? Waar zijn we nu mee bezig? Wij gaan daar geen twistpunt van maken!
De gewoonte die Paulus afwijst zou kunnen zijn:

een gewoonte om gelijk te willen hebben;
een gewoonte voor vrouwen om het hoofd te bedekken.

De eindconclusie zou kunnen zijn dat het hier niet om wezenlijke geloofszaken gaat. Paulus snijdt een plaatselijk punt aan, waar bepaalde mensen blijkbaar een probleem van maakten. Helaas zijn de details van deze zaak verloren gegaan en is dit tekstgedeelte in de kerkgeschiedenis een eigen leven gaan leiden...

-:-)

hoedje op? geen haar op m'n hoofd die eraan denkt...

Bidden met gedekt en ongedekt hoofd - Kerken.com

2006-03-02T21:20:00.000+01:00

Dominee D. Smit van de Nederlands Gereformeerde Kerk te Apeldoorn heeft op Kerken.com een preek gepubliceerd over 1 Korinthiërs 11: 2-16.

Het is een duidelijke en samenhangende visie op wat Paulus hier nu eigenlijk betoogt. Hij plaatst het geheel duidelijk in de culturele context van die tijd en plaats. Het is ...

... duidelijk dat we ons hier bewegen op het gebied van de gewoonten.

Naar mijn idee hang Ds. Smit nog iets te veel aan aan 'een soort volgorde' tussen man en vrouw:

Het goddelijke leven komt van God, en vloeit via Christus, via de man, naar de vrouw.

Ik zie zelf geen reden om de man als een soort tussenschakel tussen Christus en de vrouw te zien. De Bijbel ondersteunt een dergelijke visie niet.
Aan de andere kant relativeert Ds. Smit deze volgorde steeds met opmerkingen als:

Denk nou niet dat die volgorde, waarbij de man éérst is, nu ook een rangorde inhoudt, waarbij de man boven de vrouw staat.
maakt in wezen niet uit of je man of vrouw bent.
Het gaat hier helemaal niet over de man-vrouw verhouding en over de vraag wie ondergeschikt is aan wie.

Ik weet niet of Ds. Smit deze relativering alleen toepast op het gebied van de gemeente of dat het in zijn visie ook geldt voor het huwelijk.

Al met al vind ik het lezen van deze preek zeer de moeite waard. Verwoord in duidelijke en eigentijdse taal en theologisch goed doordacht.

Opvallend is ook dat Ds. Smit uit een kerkverband komt waar de traditionele denkbeelden over mannen en vrouwen nog redelijk actueel zijn:

Mocht het nog eens zover komen dat ook wij vrouwelijke predikanten krijgen dan ...

Het is dus duidelijk dat deze zaken goed doordacht zijn en dat de dominee met het aansnijden van zo'n controversieel onderwerp zijn nek uitsteekt. En op je nek staat toevallig wel je hoofd...

:-(====

hoofd op uitgestoken nek

Hoe lang is je haar? 1 Korinthiërs 11:13-15

2006-02-28T19:25:00.000+01:00

Vervolg op: Vanwege de engelen? 1 Korinthiërs 11:10

De verzen, zoals deze in de Nieuwe BijbelVertaling (NBV) staan:

Oordeelt u daarom zelf. Is het gepast dat een vrouw met onbedekt hoofd tot God bidt? Leert de natuur zelf u niet dat lang haar een man te schande maakt, terwijl het een vrouw tot eer strekt? Het haar van de vrouw is haar gegeven om een hoofdbedekking te dragen.

George en Dora Winston komen, in hun boek Vrouwen in de gemeente van Christus, tot een opmerkelijk antwoord op de vraag: hoe lang is lang?
Volgens hen is het ...

... duidelijk dat het haar van de vrouw lang moet zijn in vergelijking met dat van haar man en dat zijn haar kort moet zijn in vergelijking met dat van haar. (blz. 213)

Dat was ongeveer het punt waarop ik, bij het lezen van dit boek, afgehaakt ben. Is dit soort haarkloverij nu werkelijk een onderdeel van de christelijke levenswandel?

Maar, toegegeven, het is nog niet zo gemakkelijk om deze verzen te begrijpen.

Hoezo leert de natuur ons dit? Als ik de natuur van mijn haar zijn gang laat gaan, dat wordt het het zo lang als dat van mijn vrouw (of langer...) De mannetjesleeuw is degene met lang haar. Bij sommige stammen in Afrika kroest het haar zo, dat het helemaal niet lang wordt.
Een nazireeër, iemand die zich door een bijzondere gelofte aan de Heer wijdde, mocht zijn hoofd juist niet scheren (Numeri 6:5.) Simson moest zijn haar lang houden. En ook bij Johannes de Doper en zelfs Jezus zelf denken we vaak aan mannen met lang haar (hoewel ik hier geen bijbels bewijs voor heb kunnen vinden.)

David Hamilton redeneert in Waarom geen vrouwen? dat het hier gaat om wat als natuurlijk werd beschouwd. Het gaat er hier dan dus om dat de christenen van Korinthe zich houden aan wat cultureel acceptabel is. Haardracht mocht geen blokkade voor het evangelie zijn.

Een andere benadering is om de Griekse tekst hier niet als retorische vragen te vertalen. Volgens William Welty zijn er goede redenen om de grondtekst hier als positieve verklaringen te vertalen, in plaats van in de vragende vorm. De tekst wordt dan:

Het is gepast voor een vrouw om met onbedekt hoofd tot God te bidden. Aan de ene kant leert de natuur op geen enkele wijze dat lang haar een man te schande maakt aan de andere kant leert zij evenmin dat het haar van een vrouw haar tot eer strekt. Dit alles is waar omdat haar gegeven is als een vervanging voor kunstmatige bedekkingen.

->=:-(

tegen de haren instrijken

Vanwege de engelen? 1 Korinthiërs 11:10

2006-02-25T16:41:00.000+01:00

Vervolg op Een macht op het hoofd?

Dit is één van de moeilijkste verzen in het hele nieuwe testament. Vooral met de laatste drie woorden, 'vanwege de engelen,' weet eigenlijk niemand goed raad. Verwacht dus niet vandaag een antwoord op al je vragen te krijgen :-)

Het is erg vergezocht om dit gedeelte in verband te brengen met het (eveneens raadselachtige) gedeelte in Genesis 6:1-4. Vrouwen zouden volgens Tertullianus een hoofdbedekking moeten hebben, omdat ze anders lustgevoelens veroorzaken bij (gevallen mannelijke) engelen. Degelijke denkbeelden komen niet voor bij Paulus (en ook niet elders in het Nieuwe Testament.) Deze gedachtengang zegt waarschijnlijk meer over Tertullianus dan over de engelen...

Een beter uitgangspunt is een onderzoek naar uitspraken over engelen elders in het Nieuwe Testament. Een goed begin is hoofdstuk 6 van deze zelfde brief. We kunnen ons voorstellen dat deze brief voorgelezen werd in de gemeente en dat men bij het horen van 'omwille van de engelen' in hoofdstuk 11 terugdacht aan hoofdstuk 6.

1 Korintiërs 6:3
Weet u niet dat wij over engelen zullen oordelen? Dan kunnen we dat toch zeker ook over alledaagse zaken?

Inderdaad! Als we (in de toekomst) ons oordeel zullen uitspreken over engelen, dan kunnen we (de vrouwen in dit geval) ook wel zelf bepalen hoe we omgaan met iets alledaags als haardracht en hoofdbedekking.

Kate Bushnell heeft ook gewezen op Mattheüs 18:10:

Waak ervoor ook maar een van deze geringen te verachten. Want ik zeg jullie: hun engelen in de hemel aanschouwen onophoudelijk het gelaat van mijn hemelse Vader.

De context van dit vers is, dat Jezus een kind in het midden van de discipelen zet en hen leert dat ze moeten worden als een kind. Het idee van dit vers is, dat engelen met een taak die betrekking heeft op ons, voor God staan zonder enige vorm van bedekking. Als onze 'dienende geesten' (Hebreeeën 1:14) God van aangezicht tot aangezicht mogen zien, dan hebben wij ook de keuzemogelijkheid om onbedekt tot God te naderen.

Conclusie, ook in verband met de engelen mag een vrouw zelf bepalen hoe zij zich (wat haar hoofd betreft) kleedt.

o< o< o< :-)

vanwege de engelen... op haar hoofd???

Een macht op het hoofd? 1 Korinthiërs 11:10

2006-02-24T20:10:00.000+01:00

Vervolg op: Moeilijke verzen; 1 Korinthiërs 11

Toen ik voor het eerst dit vers tegenkwam, had ik geen flauw idee wat ermee bedoeld werd:

1 Korinthiërs 11:10 (NBG)
Daarom moet de vrouw een macht op het hoofd hebben vanwege de engelen.

Het klinkt heel zwaar... maar wat is dat, die macht, die de vrouw blijkbaar op het hoofd moet hebben?
De Willibrordvertaling is al iets duidelijker:

Daarom moet de vrouw een teken van gezag op het hoofd dragen, omwille van de engelen.

Er is echter een probleem met deze vertaling. Het woord teken komt in de grondtekst niet voor! De vertalers hebben geprobeerd dit vers te vertalen in harmonie met hun interpretatie van de man-vrouw verhoudingen. (Het idee dan man en vrouw gelijk zijn is nog niet zo oud!)
Dus werd het Griekse woord voor macht (exousian) geïnterpreteerd als het gezag waaronder de vrouw staat.
Volgens de Studiebijbel (NT deel 12) betekent exousia:

(recht op) vrijheid van handelen, (niet door anderen gehinderde) macht (om iets te doen)

De idee dat het hier om het gezag van een ander gaat (waar de vrouw dan onder zou vallen) is vreemd aan het Grieks.
De Nieuwe Bijbel Vertaling geeft de tekst correct weer:

Daarom, en omwille van de engelen, moet een vrouw zeggenschap over haar hoofd hebben.

In dit gedeelte (1 Kor. 11:3-16), dat door traditionalisten zo graag gebruikt wordt om de gezagsverhoudingen tussen man en vrouw aan te tonen, wordt slechts één maal het woord macht (exousia) gebruikt. En in dat ene geval is het de vrouw die deze macht bezit.
Ik ga ervan uit dat hoofd in dit vers letterlijk bedoeld is. (Zou het figuurlijk zijn, dan zou de gezagsverhouding tussen man en vrouw omgedraaid zijn, want volgens vers 3 is haar hoofd de man!) In de letterlijke zin zou het kunnen betekenen, dat de vrouw (in principe) zelf mag uitmaken wat ze met haar hoofd doet (lang haar, kort haar, kaal, gesluierd...)

Hoe dit in de context past en wat die engelen ermee te maken hebben, daar wil ik binnenkort op terugkomen.

>>>:-(

een macht op het hoofd?

Drie hoofden; 1 Korinthiërs 11:3

2006-02-23T17:25:00.000+01:00

Vervolg op: Moeilijke verzen; 1 Korinthiërs 11

1 Korinthiërs 11:3 (NBV)
Ik moet u echter nog het volgende zeggen. Christus is het hoofd van de man, de man het hoofd van de vrouw en God het hoofd van Christus.

Naast de mogelijke betekenissen van het woord kephale (hoofd), zijn er nog andere redenen om te veronderstellen dat het hier niet om gezagsverhoudingen gaat.

Als we aannemen dat hier bedoeld wordt dat God gezag over Christus heeft, dan introduceren we hiermee een machtsverschil in de Drieëenheid. Voor een samenvatting van het leerstuk van de Drieëenheid gebruik ik leerstelling 3 van het Leger des Heils:
Wij geloven, dat er drie Personen in de Godheid zijn: de Vader, de Zoon en de Heilige Geest, ongedeeld in wezen en gelijk in macht en heerlijkheid.
Tijdens zijn leven heeft Jezus een wel ondergeschikte positie ingenomen (Hebreeeën 2:9), maar in de basis is er gelijkheid in de Drieëenheid.
De volgorde van de paren in 1 Kor. 11:3 duidt niet op een gezagsstructuur. De volgorde zou dan namelijk van groot naar klein, of van klein naar groot lopen. Bijvoorbeeld:
God > Christus, Christus > man, man > vrouw.
In de tekst is de volgorde echter
Christus > man, man > vrouw, // God > Christus.
Je zou het laatste paar juist aan het begin verwachten! Daarom ligt een gezagsstructuur als verklaring niet voor de hand.
Als hier een gezagsstructuur neergelegd is, dan is deze incompleet. We missen de plaats van de kinderen en van de Heilige Geest. We zouden nog kunnen beredeneren dat de context over mannen en vrouwen gaat. Dat zou verklaren waarom kinderen niet genoemd worden, maar het verklaart niet waarom het paar God/Christus genoemd wordt, terwijl de Heilige Geest weggelaten wordt.

Als we echter veronderstellen dat hier een chronologische structuur wordt neergezet, dan is alles veel logischer. Christus (door wie alles geschapen is, Kolossenzen 1:15-16) is de oorsprong van de man, vanuit de man is de vrouw geschapen (Genesis 2:21-22), tenslotte zond God zijn Zoon (om de mens weer te verzoenen met God.)

Het feit dat in vers 12 ook gewezen wordt op oorsprong bevestigd deze betekenis nog eens.

De interpretatie van dit vers op deze manier is niet nieuw. Cyrillus, aartsbisschop van Alexandrië (in de vijfde eeuw) interpreteerde dit gedeelte ook al zo:

We kunnen dus zeggen dat 'het hoofd van iedere man Christus is.' Want hij is door hem gemaakt ... 'maar het hoofd van de vrouw is de man,' want ze is genomen uit zijn vlees ... En op dezelfde wijze 'is het hoofd van Christus God,' omdat hij van nature van(uit) hem is.

:-] ... :-) ... :->

drie hoofden

Moeilijke verzen; 1 Korinthiërs 11

2006-02-21T21:59:00.000+01:00

Als mensen zeggen, dat ze een bijbelvers moeilijk vinden, dan bedoelen ze meestal dat ze het een moeilijk onderwerp vinden. Het vers is gewoonlijk vrij duidelijk. De betekenis van de tekst: "heb je vijanden lief en bid voor wie jullie vervolgen" is glashelder, maar de toepassing ervan in het dagelijks leven is een behoorlijke opgave...

Toch bestaan er ook verzen, die moeilijk te bevatten zijn omdat we ze gewoon niet goed begrijpen. We snappen gewoon niet wat er precies bedoeld wordt, we kennen de situatie niet waar het op slaat of we kennen slechts de helft van het verhaal. Dit laatste kan voorkomen in de Brieven, die vaak het antwoord zijn op een vraag of probleem in een bepaalde gemeente. We lezen wel het antwoord, maar kennen de vraag of het probleem niet...

1 Korinthiërs 11:3-16 is zo'n gedeelte. Het is omgeven met exegetische vraagstukken. Zelfs bijbelvertalers komen tot verschillende, soms zelfs tegengestelde vertalingen van verzen uit dit gedeelte.

Wat deden de vrouwen in Korinthe? Waarop reageerde Paulus?
Hoe verhoudt het verbod op lang haar voor mannen zich tot het verbod (in het Oude Testament) tot het knippen van haar voor Nazireeërs (numeri 6:5)?
Wanneer wordt de term hoofd hier letterlijk gebruikt en wanneer figuurlijk?
Hoe verhoudt het bidden en spreken van de vrouw hier (vers 5) zich tot het veronderstelde spreekverbod voor vrouwen in samenkomsten (1 Kor. 14:34?)
Hoe verhoudt het hoofdschap van Christus en God in vers 3 zich tot de leer van de Drieëenheid?
Wat hebben die engelen er mee te maken (vers 10?)
In hoeverre hebben we hier te maken met cultuurbepaaldheid? (Als een vrouw een kaal hoofd geen schande vindt, hoeft ze het dan niet te bedekken? Zie vers 6.)
Zijn de vragen in vers 13 en 14 retorisch (worden ze als vanzelfsprekend met ja beantwoord,) of is er zelfs geeneens een reden om deze teksten als vraag te vertalen (hier wil ik later op terugkomen.)

Deze onzekerheden alleen al zijn een grote rode vlag! We moeten zeer voorzichtig zijn om dit gedeelte te gebruiken om een leer van mannelijk leiderschap op te baseren!

Hoofd in het Nieuwe Testament

2006-02-20T16:53:00.000+01:00

Dit artikel is een vervolg op de volgende artikelen:

De betekenis van hoofd
Hoofd van het gezin
Hoofd in de Septuaginta

In het Nieuwe Testament staan zeven teksten, waarin het Griekse woord kephale (hoofd) figuurlijk gebruikt wordt. Twee ervan (1 Kor. 11:3 en Ef. 5:23) zijn de teksten die gebruikt worden om het leiderschap van de man te 'bewijzen'. De andere vijf gaan over Jezus.

Kolossenzen 1:18 (NBV)
Hij is het hoofd van het lichaam, de kerk. Oorsprong is hij, eerstgeborene van de doden, om in alles de eerste te zijn:

Kolossenzen 2:19 (NBV)
Zulke mensen richten zich niet naar het hoofd, van waaruit God het hele lichaam, door gewrichtsbanden en pezen ondersteund en bijeengehouden, doet groeien.
Efeziërs 4:15 (NBV)
Dan zullen we, door ons aan de waarheid te houden en elkaar lief te hebben, samen volledig toe groeien naar hem die het hoofd is: Christus.
Efeziërs 1:22-23 (NBV)
Hij heeft alles aan zijn voeten gelegd en hem als hoofd over alles aangesteld, voor de kerk, die zijn lichaam is, de volheid van hem die alles in allen vervult.
Kolossenzen 2:10 (NBV)
en omdat u één bent met hem, het hoofd van alle machten en krachten, bent ook u van die volheid vervuld.

Als Paulus autoriteit of leiderschap in gedachten had, dan waren er genoeg Griekse woorden geweest, die deze betekenis duidelijker weergaven. Zo gebruikt hij elders bijvoorbeeld exousia (gezag) en archon (heerser.)

Berkeley en Mickelsen hebben een (engelstalig) artikel geschreven over het gebruik van kephale in deze verzen. Grieks was de moedertaal van Paulus. En al deze brieven zijn geschreven aan Griekssprekende mensen. Berkeley en Mickelsen beredeneren dat deze verzen duidelijker zijn en Christus completer en meer verheven weergeven als kephale geïnterpreteerd wordt op een manier die bekend was voor de oorspronkelijke lezers. De mogelijke betekenissen omvatten: verheven schepper en voltooier, bron, basis, afkomst; degene die de voltooiing brengt: bron van leven; top of kroon.

Natuurlijk heeft Christus heerschappij over de Kerk. Dat wordt in het Nieuwe Testament duidelijk omschreven. Maar de vraag is, of de term kephale (hoofd) in het Nieuwe Testament ook gebruikt wordt om deze positie van Christus te beschrijven. Ik ben van mening dat er voldoende redenen zijn om aan te nemen dat dit niet het geval is.

..../
(:-)==:
....\

het lichaam één met het hoofd

Hoofd in de Septuaginta

2006-02-19T11:53:00.000+01:00

Dit artikel is een vervolg op de volgende artikelen:

De betekenis van hoofd
Hoofd van het gezin

Het Nieuwe Testament is geschreven in het Grieks. Het Oude Testament is geschreven in het Hebreeuws (en enkele delen in het Aramees.) De Septuaginta (LXX) is de Griekse vertaling van het oude testament. Deze vertaling is tussen ongeveer 250 en 150 voor Christus gemaakt.
Het Hebreeuwse woord voor hoofd (rosh), kan figuurlijk gebruikt worden voor leider. Het wordt in het Oude Testament ongeveer 180 keer op deze wijze gebruikt. Als het Griekse woord voor hoofd (kephale) ook figuurlijk gebruikt kan worden als leider, wat is er dan gemakkelijker dan rosh met kephale te vertalen?

De Septuaginta is een vrij letterlijke vertaling (formeel-equivalent). Voor de hand ligt dus om rosh (hoofd) met kephale (hoofd) te vertalen. Toch kozen de Septuaginta vertalers meestal niet voor kephale. Meestal gebruikten zij het Griekse woord archon, dat leider, heerser of bevelhebber betekent, of een ander woord. Kephale is slechts in 17 van de 180 gevallen gebruikt! In 4 van die 17 gevallen is sprake van een kop-staart metafoor, daarom moest er wel voor kephale (hoofd) gekozen worden.

De Griekse vertalers zijn er in hun tijd blijkbaar vanuit gegaan dat kephale ongeschikt is om de idee van autoriteit te vertalen als rosh de betekenis van leiderschap in zich draagt.
Als kephale in het bijbelse Grieks uit de tijd van Paulus zeer waarschijnlijk geen leider betekent, dan heeft Paulus het ook zeer waarschijnlijk in zijn brieven niet op deze manier gebruikt!

L:X)X

hoofd in de Septuaginta

De betekenis van hoofd

2006-02-18T19:38:00.000+01:00

In mijn bijdrage van gisteren, Hoofd van het gezin, schreef ik al dat er twee bijbelteksten zijn waarin het woord hoofd figuurlijk gebruikt wordt met betrekking tot de man. De traditionale uitleg is dat hoofd hier betekent: iemand die de leiding heeft.
Het Griekse woord voor hoofd is kephale. De letterlijke betekenis voor dit woord is gewoon hoofd. Een gezaghebbende Grieks-Engelse lexicon, Liddell and Scott, geeft onder andere de volgende betekenissen (voor het leesgemak heb ik direct een vertaalslag naar het Nederlands gemaakt.)

Hoofd van mens of beest; van hoofd tot voet; het hoofd als edelste deel, als omschrijving van de hele persoon; leven; in vervloekingen, "het kome op mijn hoofd"; in het meervoud, bron van een rivier; in het algemeen bron of oorsprong; beginpunt.

Een heel scala aan betekenissen dus. Opvallend afwezig is de betekenis van leider!

Je zult begrijpen dat er heel wat discussie over deze term is. Theologen die in de patriarchale traditie staan, proberen te beargumenteren dat kephale wel degelijk leider kan betekenen. Theologen die een egalitaire insteek hebben zoeken de betekenis van kephale meer in de richting van bron/oorsprong.

Een lexicon (woordenboek) is natuurlijk een goed hulpmiddel bij het vaststellen van de betekenis van een woord. Maar er zijn meer redenen om aan te nemen dat kephale niet de betekenis van leider heeft (met name niet in de genoemde teksten). Wordt vervolgd...

:<O~~~~~

hoofd als bron

Hoofd van het gezin

2006-02-17T21:25:00.000+01:00

Er wordt wel gezegd: De man is het hoofd van het gezin.
In ieder geval niet volgens de Nederlandse wet. Vroeger was dat wel zo, maar in 1969 is het eruit geschrapt.
Maar, wat hebben wij (thuis) met de Nederlandse wet te maken. Als in de Bijbel staat dat de man het hoofd van het gezin is, dan wordt dat niet teniet gedaan door het schrappen van een wetsartikel. Inderdaad, als het in de Bijbel staat... maar het staat er niet in!

Een nog vromere uitspraak is: De man is de priester van het gezin.
Het woord hoofd wordt in de Bijbel nog wel in relatie met de man gebruikt, maar de terminologie priester van het gezin heeft geen enkele bijbelse basis! Iemand heeft het ooit verzonnen. Het Nieuwe Testament kent maar twee soorten priesterschap, namelijk het hogepriesterschap van Jezus en het priesterschap van alle gelovigen. Sterker nog, er is maar één middelaar tussen God en mensen: Jezus Christus!

Maar hoe zit het dan met dat hoofd?
Er zijn inderdaad twee teksten:

1 Korinthiërs 11:3 (NBV) Christus is het hoofd van de man, de man het hoofd van de vrouw en God het hoofd van Christus.

Efeziërs 5:23 (NBV) want een man is het hoofd van zijn vrouw, zoals Christus het hoofd is van de kerk

Nu is het de vraag wat hier precies met de term hoofd bedoeld wordt. Wij kleuren dit meteen in met onze hedendaagse betekenis van dit woord. "René is het hoofd van deze afdeling", het is duidelijk dat René de afdelingschef is. Hij bepaald wat er moet gebeuren.

Maar de letterlijke betekenis van hoofd is een lichaamsdeel bovenop de romp, met ogen, oren, een neus en een mond (en nog wat haar als het meezit...) Het is duidelijk dat dat hier niet bedoeld wordt (hoewel in 1 Korinthiërs 11 de betekenissen door elkaar lopen.) Hoofd wordt hier gebruikt als metafoor. En het is nog maar de vraag of de figuurlijke betekenis van hoofd in onze tijd dezelfde is als de figuurlijke betekenis in het Grieks uit de tijd van Paulus.
In de komende dagen wil ik beargumenteren waarom ik geloof dat dat niet het geval is.

Met andere woorden: het gezin heeft geen hoofd (eindverantwoordelijke.) Man en vrouw vormen in het huwelijk een samenwerkingsverband met gelijke rechten en verantwoordelijkheden.

=:<)

hoofd met haar

Dit is mijn huis, ik wil dat je weggaat!

2006-02-16T10:46:00.000+01:00

In één van de Winnie de Poeh verhalen probeert Winnie Knorretje wat assertiviteit bij te brengen. Iejoor is op dat moment bij Knorretje in huis en Knorretje wil dat eigenlijk niet. Winnie zegt hem dan voor: "Dit is mijn huis, ik wil dat je weggaat." Winnie zegt dit echter met zoveel overtuiging dat Knorretje zich aangesproken voelt en vertrekt.

Ik moest hieraan denken bij een persbericht van 18 januari j.l.:

Brussel - Een uitgeprocedeerde Iraanse asielzoeker pendelt al enkele weken met het vliegtuig noodgedwongen heen en weer tussen België en Turkije. Luchtvaartmaatschappij Onur Air ziet geen andere oplossing dan de man op en neer te laten vliegen, omdat beide landen weigeren hem toe te laten.

Deze man is op de één of andere manier verwikkeld geraakt in de asielprocedures. Het vreemde is dat dit al enkele weken aan de gang is. Het lijkt alsof sommige mensen zelfs niet een stukje aardoppervlak gegunt wordt. Blijf jij dan maar in de lucht!

De aarde is door God geschapen. De aarde is van God, maar Hij heeft de wereld in beheer gegeven aan de mensen. Kunnen we het dan überhaupt maken om iemand een stuk aarde te weigeren. Kunnen we wel zeggen: Dit is ons land, ik wil dat je weggaat? Waarom heb ik wel recht op een stukje Nederland. En iemand die in bijvoorbeeld Iran geboren is niet?

Natuurlijk is het niet mogelijk dat heel Afrika in Nederland komt wonen (om maar iets te noemen.) Waarschijnlijk is de wereld het beste gebaat bij een redelijk gelijkmatige verdeling van alle bewoners. Maar komt onze weerstand tegen de opvang van asielzoekers ook niet voort uit onze tegenzin om te delen. Eerlijk te delen?

Er zijn waarschijnlijk wel economische vluchtelingen, maar misschien zijn er ook wel economische asielzoekerweigeraars... Dit is mijn land, ik wil dat je weggaat.

Feminist of Egalist

2006-02-15T20:47:00.000+01:00

In de evangelische wereld wordt vooral de term egalist gebruikt (zie bijvoorbeeld Egalitarian Christian Alliance.) Eerder deze week gebruikte ik de term feminist. De indruk kan ontstaan dat christenen de term feminist liever niet gebruiken, omdat de term te beladen is. Voor sommigen is dat misschien waar, maar ik ken heel wat egalisten, die zich best kunnen identificeren met de grondbeginselen van het feministisch denken.
Sinds ik begonnen ben met bloggen drong het echter tot me door dat egalisme niet hetzelfde is als feminisme. In een oude Van Dale vond ik:

egalist - voorstander van algemene maatschappelijke gelijkheid

Egalisme omvat dus meer. Het beperkt zich niet tot feminisme, maar streeft ook naar het opheffen van ongelijkheid tussen rassen en klassen.

Enkele actuele onderwerpen waar dit betrekking op heeft zijn:

asielzoekers
de "rol" mannen en vrouwen in de kerk
de "rol" van man en vrouw in het huwelijk

Aan dergelijke onderwerpen wil ik in dit blog aandacht besteden.

Tot slot wil ik een paar werkdefinities geven van de termen, die niet zo vaak gebruikt worden:

egalisme - leer van de fundamentele gelijkheid van mensen, ongacht ras, geslacht of sociale status

egalitair - op het egalisme betrekking hebbend (b.v. een egalitaire organisatie)

egalist - aanhanger van het egalisme

Wat bedoelt 'ie nou eigenlijk?

2006-02-12T11:54:00.000+01:00

Misschien wordt ongelijkheid soms wel veroorzaakt doordat we elkaar niet begrijpen. We zijn een beetje bang voor elkaar en durven niet naar elkaar toe te stappen met vragen.
In plaats daarvan hebben we het er met anderen over. "Hij is feminist, dan zal 'ie wel zus of zo denken..."
Dat gebeurt al heel vroeg in het verschijnsel pesten. Kinderen (maar het gebeurt ook met collega's of anderen) krijgen een bepaald stempel opgedrukt. Iedereen heeft het erover, iedereen weet het, iedereen gedraagd zich ernaar. Het gevolg is, dat die persoon uit de groep ligt. Ongelijkheid.

Natuurlijk is dit een val waar ik zelf ook voor op moet passen! Ik vind wel dat kritiek moet kunnen, mits het opbouwt. Maar vooroordelen of vastgeroeste denkpatronen over hoe iemand in elkaar zit werken verlammend.

Ik kijk dus uit naar je reacties en vragen (klik op Comments als je wilt reageren...)

Bevriende natie

2006-02-11T13:55:00.000+01:00

Er is de laatste dagen heel wat ophef over cartoons. En in sommige gebieden loopt de zaak echt uit de hand. Maar misschien zijn dit slechts incidenten van ongecontroleerde relschoppers?

Of is er meer aan de hand. Kennissen van ons zijn asielzoekers vanuit Iran. De mensen daar zijn het beu. In feite worden ze onder dwang in de pas gehouden. Mensen zijn bang. Iets dat eigenlijk dictatuur zou moeten heten, noemen wij in Nederland gewoon 'bevriende natie'. Tot voor kort stuurden we rustig onze asielzoekers terug naar dit land. Daar lijkt nu gelukkig verandering in te komen. (Een land waarvan de president verkondigd dat Israël van de kaart geveegd moet worden maakt zich natuurlijk verdacht...)

Ook de christenvervolging blijkt weer toe te nemen in Iran. Mensenrechten, zoals vrijheid en gelijkheid, worden met voeten getreden.

Intussen geven de cartoons in de islamitische wereld aanleiding tot een boycot van het westen (ik heb een dergelijke verontwaardiging even gemist toen er in deze zelfde streken cartoons verschenen die de holocaust ontkenden...)
Misschien wordt het eens tijd dat wij zelf gaan nadenken over een boycot. Of vinden wij onze olie te belangrijk en nemen op de koop toe dat dergelijke regimes gesponsord worden.
Ik weet niet of het praktisch haalbaar is. Misschien is aan de pomp wel helemaal niet te onderscheiden waar uw benzine vandaan komt, maar ik vind het een interessante gedachte. (Voor het milieu zou het trouwens ook niet verkeerd zijn...)

Stem op een vrouw

2006-02-10T00:35:00.000+01:00

Minister de Geus van Sociale Zaken roept mannen met de gemeenteraadsverkiezingen op 7 maart op een vrouw te stemmen.

Er zitten nog te weinig vrouwen in de lokale politiek.
Zelf heb ik al enkele jaren de gewoonte om op een vrouw te stemmen. Ik heb daar nog een andere reden voor.
De partij waar ik mij het meest bij thuis voel, de ChristenUnie werkt op lokaal niveau vaak samen met de SGP, omdat de politieke ideeën veel overeenkomsten vertonen. De SGP heeft echter een vrouwenstandpunt, waar ik totaal niet achter kan staan. Door op een vrouw te stemmen stem ik op een vertegenwoordiger van de Christenunie en geef ik het signaal af dat ik vind dat vrouwen volledig kunnen deelnemen aan de politiek.

Mijn man is feminist

2006-02-09T21:43:00.000+01:00

"Mijn man is feminist," zei mijn vrouw laatst tegen iemand.
"Huh, kan dat dan?"

Dat is natuurlijk een goede vraag. Bij feministen denken we direct aan... ja waar denken we eigenlijk aan. In ieder geval aan vrouwen. Maar mannen kunnen het dus ook zijn.

Ik wil het feminisme zien in zijn kernbetekenis: streven naar gelijke rechten voor de vrouw. Zolang dit doel nog niet bereikt is, is het feminisme nodig. En het kan geen kwaad dat er ook mannen zijn die zich hiermee bezighouden.

Zodoende noem ik mijzelf dus feminist!